maandag 4 december 2017

Op de fiets naar de toekomst

Sportieve fietsers hebben vaak grote belangstelling voor alle denkbare technische en esthetische aspecten van hun rijwiel. De expositie “Fiets-Bike-Fahrrad, design on two wheels” van Cube design museum in Kerkrade was (onder anderen) voor hen de moeite van het bezoeken waard, want daar was de fiets in vele gedaanten te bewonderen.



De fiets neemt in de hedendaagse mobiliteit een belangrijke plaats in, zeker in Nederland. En wie eens goed toekijkt wat er allemaal over het fietspad voorbijrijdt of wie eens goed rondkijkt bij een rijwielhandelaar staat versteld van de variëteit aan fietsen.
Maar omdat het nogal gênant is om fietsers staande te houden om hun fiets eens goed te bekijken en omdat voor je het weet een verkoper over je schouder staat mee te gluren, bracht ik een bezoek aan de fietsexpositie in het Cube design museum.

Cube design museum
Cube laat zien welke impact design, oftewel het ontwerp van alledaagse voorwerpen, heeft op het dagelijks leven. Voor dit museum is geen enkel voorwerp vanzelfsprekend, want het moet eerst – linksom of rechtsom – worden ontworpen. Zo was er tegelijkertijd met de fietsexpositie “Everything you always wanted to know about Toilets”, een expositie met ontwerpen van toiletten in al hun verscheidenheid, met exemplaren van over de hele wereld, ook uit regio’s waar sanitaire voorzieningen rudimentair zijn.
En wat geldt voor alledaagse voorwerpen als het toilet, geldt dus ook voor de fiets: die moeten ontwerpen worden. Om dit te illustreren toon ik de acht modellen die op mij de meeste indruk maakten.

Minimal Bike
Bram Moens, 2016

De Minimal Bike bestaat uit een frame van koolstofvezel en een stuur uit één stuk met volledig geïntegreerde remgrepen en vorkconfiguratie. De kabels zijn in het frame weggewerkt, terwijl de schroeven in het frame zijn verzonken. Hij weegt slechts 6,7 kilo en is daarom bijzonder geschikt voor stadsgebruik. Het verstelbare zadel zorgt ervoor dat mensen van verschillende lengte er comfortabel op kunnen fietsen.
Bram Moens won met deze fiets de Fiets Innovatie Award 2017. Daarnaast is hij de ontwerper van een wielset met slechts twee spaken, vanuit de gedachte: hoe minder spaken, hoe meer snelheid.

Double Pylon
Dr. Alex Moulton, 2015

De Moulton-fiets was bij de lancering in 1962 onmiddellijk een succes. Het was de eerste fiets met zowel volledige voor- als achtervering, hogedrukbanden en een uniek frame. De frameconstructie is afgeleid van de ruimtevaart en het toegepaste roestvrij staal wordt ook gebruikt in de vliegtuigindustrie. Dit model maakt gebruik van het gepatenteerde Flexitor-voorveringssysteem en de Hydrolastic-achtervering om een soepele rijervaring te hebben.

ECCE OPUS Wood
Pierre Lallemand, 2016

De houten Opus Wood wordt geheel met de hand vervaardigd en onderscheidt zich door de afwezigheid van een zadelbuis, en een frame uit één blok dat het achterwiel omhult. Dit model is gemaakt van dennen, esdoorn en kersen – vooral esdoorn wordt ook in de botenbouw gebruikt.

The Urushi Project
Herman van Hulsteijn, 2014

De Urushi is een synthese tussen Westerse tweewielercultuur en de Aziatische traditie van hoogwaardig vakmanschap. Dit model is met de hand gebouwd van roestvrij staal en valt op door de lijn van het frame, die de schuine buis in een golvende curve omtovert. Om de exclusiviteit te verhogen is gebruik gemaakt van de Japanse Urushi-lakwerktechniek om de buis af te werken.

BIOLOVE
Ross Lovegrove, 1997/1999

De BIOLOVE wordt geproduceerd door het Deense bedrijf Biomega. Het frame is gemaakt van een carboncomposiet om een stijve en duurzame carrosserie uit één stuk te creëren. Het elliptische gat verlaagt het gewicht van de fiets, waarvan het stuur en de pedalen inklapbaar zijn, wat het mogelijk maakt de fiets aan de muur op te hangen.

HMK 561-motorfiets
Ralf Kittmann, 2007/2008

De HMK 561 is een uiterst lichte elektrische fiets met een carbon frame uit één stuk en een nieuw aandrijfconcept. Het speciale frame werd ontwikkeld voor vlechtmachines in samenwerking met het Duitse Institut für Flugzugbau (IFB). In plaats van kabels wordt voor het doorgeven van de stroom gebruik gemaakt van elektrische geleidbaarheid van koolstofvezels. Op die manier worden zowel de verlichting als de vier motoren tussen de dubbele velgen aan de voor- en achterkant van de fiets van stroom voorzien. De accu wordt opgeladen wanneer er geremd wordt of heuvelaf wordt gefietst.

Bamboo Bicycle
Ross Lovegrove, 1997/2001

Evenals de BIOLOVE wordt de Bamboo Bicycle geproduceerd door Biomega uit Kopenhagen. Voor deze fiets, een briljante mix van traditie en innovatie, zijn diverse materialen gebruikt, waaronder staal, aluminium, polymeren en bamboe. Dit werd gedaan om de grenzen van buisvormige constructiesystemen te laten zien en het gebruik van duurzame organische materialen te onderzoeken. De Bamboo Bicycle is voorzien van een gepatenteerd inklapbaar stuur, zodat de fiets aan de muur kan worden opgehangen.

De expositie “Fiets-Bike-Fahrrad, design on two wheels” was van 1 juli tot 3 december 2017 te zien in Cube design museum te Kerkrade. Deze expositie werd ontworpen door de culturele organisatie IMF Foundation (www.imffoundation.it) en Design museum Gent (www.designmuseumgent.be).
Ga naar www.cubedesignmuseum.nl voor volgende exposities in Cube design museum; de expositie “Everything you always wanted to know about Toilets” is nog tot 14 februari 2018 te bezoeken.