maandag 6 november 2017

“Vertrouwen in de toekomst”

Dit is de titel van het regeerakkoord van het kabinet Rutte III, dat op 26 oktober werd beëdigd. Wat staat ons met dit kabinet te wachten op het gebied van innovatie en ondernemerschap, enkele van de thema’s die de toekomst van Brightlands en Chemelot definiëren?


In “Naar een regering met oog voor innovatie en ondernemerschap” ging ik na hoe de politieke partijen, die op 15 maart meededen aan de Tweede Kamerverkiezingen, tegen deze thema’s aankijken. Vier ervan – VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – vormen nu het kabinet Rutte III.

Beleidsmaatregelen
In het regeerakkoord vinden we – afgezien van algemeen beleid – maatregelen die relevant zijn voor de thema’s innovatie, ondernemerschap en duurzaamheid (vooral in relatie tot Brightlands en Chemelot).

Onderwijs en onderzoek 
Structureel wordt 100 miljoen euro per jaar beschikbaar gesteld voor een dekkend aanbod en versterking van de kwaliteit van het techniekonderwijs op het vmbo.
Bij de herziening van de bekostigingssystematiek voor het hoger onderwijs is specifieke aandacht voor technische opleidingen.
In het beroepsonderwijs krijgen vakmensen, techniek en ambacht prioriteit, herwaardering en een nieuwe impuls. Het Techniekpact en het Platform Bètatechniek worden voortgezet.
De behoefte aan (technisch geschoold) personeel op Chemelot zal de komende jaren naar verwachting toenemen.

De aantrekkelijkheid van het Nederlands onderwijs voor buitenlandse studenten wordt versterkt, met behoud van de toegankelijkheid.
Op Brightlands studeren aan de Universiteit Maastricht relatief veel buitenlandse studenten.

Het budget voor fundamenteel onderzoek wordt verhoogd tot 200 miljoen euro per jaar. Daarnaast komt 200 miljoen euro per jaar extra beschikbaar voor toegepast onderzoek. Onderdeel daarvan is een extra investering bij grote technologische instituten die aantoonbaar aan marktbehoeften tegemoet komen en publiek-private samenwerking bij universiteiten en hogescholen met focus op bèta en techniek.
De financiering van het onderzoek aan universiteiten wordt sterker gekoppeld aan onderzoeksinspanningen, wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke impact. Speciale aandacht gaat uit naar technische wetenschappen en onderzoeksgroepen die te maken hebben met hoge kosten. NWO geeft prioriteit aan fundamenteel onderzoek in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda en de topsectoren.
‘Open science’ en ‘open access’ worden de norm in wetenschappelijk onderzoek.
Op Brightlands zijn Universiteit Maastricht en enkele instituten voor toegepast wetenschappelijk onderzoek op het gebied van chemie en materialen gevestigd; chemie is een van de topsectoren.

Economie, innovatiebeleid en vestigingsklimaat
Het topsectorenbeleid, gericht op samenwerking van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid, zal sterker worden gefocust op de economische kansen die de volgende drie grote maatschappelijke thema’s bieden:
  • Energietransitie/duurzaamheid
  • Landbouw/water/voedsel
  • Quantum/hightech/nano/fotonica.
Chemie is een van de topsectoren.

Start-ups en publiek-private samenwerking met het midden- en kleinbedrijf worden gestimuleerd.
Het mkb verdient een krachtiger rol in het innovatiebeleid. De Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT) en de innovatiekredieten voor het mkb worden uitgebreid.
Start-ups en het mkb zijn belangrijk voor de ontwikkeling van Brightlands en Chemelot.

De oprichting van een Nederlandse financierings- en ontwikkelingsinstelling, InvestNL, wordt doorgezet en daarvoor wordt 2,5 miljard euro als eigen vermogen beschikbaar gesteld.
InvestNL is mogelijk een optie voor de financiering van initiatieven op Brightlands en Chemelot.

Klimaat en energie; hervorming belastingstelsel
Er komt een nationaal Klimaat- en energieakkoord. Als uitgangspunt geldt de doelstelling van 49%-reductie in 2030. Deze doelstelling impliceert een additionele reductie ten opzichte van ongewijzigd beleid van 56 Mton CO2. Relatief veel emissiereducties vinden plaats in de industrie, omdat daar een groot (technisch) besparingspotentieel is dat tegen relatief lage kosten benut kan worden.
De chemie (op Chemelot) is een belangrijk sector binnen de industrie.

Met middelen uit de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+), die oplopen tot 3,2 miljard euro per jaar, zal een kostenefficiënt klimaatpakket worden vormgegeven dat stuurt op emissiereductie. De SDE+ wordt verbreed om onder andere afvang en opslag van koolstofdioxide te stimuleren. Dit kan een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van emissies in de industrie, de elektriciteitssector en afvalverbrandingsinstallaties.
Het kabinet zal in overleg treden met het Havenbedrijf Rotterdam en de bedrijven aldaar om het grote potentieel dat er in de regio Rijnmond is voor koolstofdioxide-afvang en -opslag en restwarmte te benutten.
Ook op Chemelot komen relatief grote hoeveelheden CO2 vrij.

Milieuvervuilend gedrag wordt beprijsd, door de invoering van een CO2-minimumprijs in de elektriciteitssector (oplopend tot 43 euro in 2030), aanpassingen in de energiebelasting en een hogere belasting op het storten en verbranden van afval. Hierdoor ontstaan prikkels voor energiebesparing en emissiereductie. De opbrengst van de vergroening wordt teruggesluisd naar lagere lasten voor burgers en bedrijven.
De chemie valt weliswaar niet binnen de elektriciteitssector, maar deze maatregelen raken ook de chemie (op Chemelot).

Gaswinning 
Voor de structurele vermindering van de vraag naar Groningengas zal het gebruik van gas voor energieopwekking en als grondstof en brandstof in de industrie worden teruggedrongen. Het kabinet zal in onderhandeling treden met de afnemers en bezien of zij kunnen overschakelen op duurzame bronnen of – als dat niet mogelijk is – op hoogcalorisch (geïmporteerd) gas.
Op Chemelot worden relatief grote hoeveelheden aardgas gebruikt.

Circulaire economie
Als onderdeel van de klimaatopgave worden de afspraken uit het “Rijksbreed programma Circulaire Economie” en de transitieagenda’s uit het Grondstoffenakkoord uitgevoerd.
De ontwikkeling van de circulaire economie raakt ook de chemie (op Chemelot).

Grensregio’s
Er wordt werk gemaakt van het wegnemen van belemmeringen die mensen ervaren in de grensregio’s. Samen met Duitse en Belgische overheden worden de belangrijkste knelpunten op het terrein van infrastructuur en sociale zaken en werkgelegenheid aangepakt.
Brightlands en Chemelot zijn gelegen in de grensregio Zuid-Limburg.

Het regeerakkoord 2017-2021 “Vertrouwen in de toekomst” is online beschikbaar.