maandag 27 november 2017

Aan de oever van een machtige rivier

Wij volgden de Mississippi stroomopwaarts van Baton Rouge, Louisiana, tot Memphis, Tennessee. Een lange reis langs historische plaatsen, die zijn getekend door de Grote Rivier.


 Mississippi River
Natchez, Mississippi

Wij staan hier aan de oever van een machtige rivier. De andere oever is daarginds, en deze hier is hier.” Deze strofe uit het lied “Veerpont” van Drs. P kwam in mijn gedachten toen ik op de klif van Natchez stond, neerkijkend op de Mississippi, een van de langste rivieren ter wereld.

Stanton Hall (1858)
Natchez

Amerikaanse Burgeroorlog
Het stadje Natchez (17.000 inwoners) werd in 1790 door de Spanjaarden gesticht en fungeerde tot 1798 als hun hoofdstad. Het is vooral bekend door de antebellum herenhuizen. ‘Antebellum’ betekent van voor de oorlog en daarmee wordt in deze contreien bedoeld: van voor de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865). De vaderlandse geschiedenis van de Verenigde Staten omvat namelijk drie perioden: vóór, tijdens en na die oorlog. De oorlog ging kort gezegd over de afschaffing van de slavernij. De heersende klasse in de Zuidelijke staten wilden dit voorkomen en daartoe scheidden zij zich af van de Noordelijke staten.

Rosedown Plantation
St. Francisville, Louisiana

Iets ten zuiden van Natchez bezichtigden we zo’n antebellum huis, Rosedown Plantation in St. Francisville. Het zag er allemaal heel idyllisch uit, maar we realiseerden ons dat dergelijke herenhuizen gebouwd werden door slaven. Tijdens de rondleiding werd ons verteld welke arbeid slaven verrichtten in de dagelijkse zorg voor de slavenhouders. Maar eigenlijk is dat hooguit het halve verhaal, want zwaarder was de arbeid op de katoenvelden, waarvan de sporen inmiddels zijn uitgewist. Of toch niet, want luister naar de muziek, bijvoorbeeld “Cotton Fields” uit 1940 van Leadbelly (1885-1949).

Vicksburg Bridge
Vicksburg, Mississippi

Voor plantages als Rosedown was de Mississippi de snelweg die een snel transport, in dit geval van katoen, mogelijk maakte. Uiteraard zijn er bruggen, zoals de cantilever vakwerkbrug uit 1973 bij Vicksburg. Dit stadje (25.000 inwoners) ligt op een hoge, steile oever. Daarom was Vicksburg tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog van strategisch belang. Hier werden op 13 januari 1861 de eerste schoten van die oorlog gelost, gericht op het stoomschip Tyler. Immers, wie Vicksburg beheerste, beheerste een groot deel van het stroomgebied van de Mississippi. Dit leidde tot het Beleg van Vicksburg in 1863, waarbij in totaal 20.000 soldaten omkwamen. De Noordelijken overwonnen en dit was, tezamen met Slag bij Gettysburg, een keerpunt in de oorlog.

Het verlies van de Amerikaanse Burgeroorlog had grote impact op de Zuidelijke samenleving. Afro-Amerikaanse slaven verkregen hun vrijheid en de blanke eigenaars van plantages als Rosedown hadden het moeilijk. Tenminste, een tijdje. Rijke blanken bleven grondeigenaar en die grond verpachtten zij aan voormalige slaven en arme (of verarmde) blanken. Dit leidde tot een nieuw exploitatiestelsel dat sharecropping werd genoemd. Hierdoor werd de scheve verhouding tussen welgestelde blanken enerzijds en arme zwarten en blanken anderzijds in stand gehouden.

Vicksburg Riverfrond Murals

Muurschilderingen
Onderlangs Vicksburg, parallel aan de rivieroever loopt een muur, die bij hoogwater dienst doet als waterkering. Deze muur is voorzien van schilderijen met scenes uit de geschiedenis van stad en regio, de Vicksburg Riverfront Murals. We zien de stichting van Vicksburg door de Methodisten, de bouw van bruggen, de riviervaart, bluesmuzikant Willie Dixon, Joseph Biedenharn en de eerste botteling van Coca-Cola en het bezoek van de presidenten William McKinley en Theodor Roosevelt.

Onward, locatie van de berenjacht, 1902

De berenjacht
In november 1902 kwam president Theodor Roosevelt in Onward, een gehucht in de buurt van Vicksburg voor een vierdaagse berenjacht. Hij kwam niet zozeer om te jagen, maar vooral om zich te ontspannen. De jachtgids was Holt Colier, een veteraan uit de Burgeroorlog, die betrokken was bij het neerschieten van 1000 beren, waarvan bijna 150 in één seizoen.

Teddy Roosevelt Bear Hunt
Vicksburg Waterfront Murals

Op 14 november omsingelden de jachthonden een grote beer. Colier knoopte het dier vast aan een boom en riep de president. Toen Roosevelt arriveerde, weigerde hij de beer te schieten.

Drawing the Line in Mississippi
Clifford Berryman

De politieke cartoonist Clifford Berryman tekende deze scene, waarbij de beer echter erg klein was uitgevallen: “Drawing the Line in Mississippi”, een verwijzing naar een actueel grensconflict in die buurt. Al gauw maakten speelgoedfabrikanten “Teddy’s Bears”, de teddyberen.
Wie is er niet groot mee geworden!

Vicksburg Riverfront met hoogwaterstanden

De Grote Overstroming
Markeringen bewijzen dat de muur in Vicksburg er niet voor niets staat. En daarmee komen we toe aan een dramatisch moment uit de geschiedenis van deze streek, de Grote Overstroming van de Mississippi in 1927. Het gevolg was 500 doden, 700.000 daklozen en enorme materiële schade over een zeer uitgestrekt gebied. De ramp was inspiratiebron voor vele muzikanten.

Overstroming Mississippi, 1927

Zoals Charley Patton met “High Water Everywhere” (1929), wiens opname klinkt alsof hij het rivierwater uit zijn gitaar klopt.

The back water done rolled lord, and tumbled, drove me down the line
The back water done rolled and tumbled, drove poor Charley down the line
Lord, I'll tell the world the water done struck Drew’s town.

Lord the whole round country, lord creek water is overflowed
Lord the whole round country, man, is overflowed
(spoken: You know, I can't stay here, I'm bound to go where it's high boy.)
I would go to the hill country, but they got me barred.

Now looky now, in Leland, Lord, river is rising high
Looky here, boys around Leland tell me river is raging high
(spoken: Boy, it's rising over there, yeah.)
I'm going over to Greenville, bought our tickets, good bye.

Auto op de veranda, overstroming Mississippi, 1927

En Randy Newman met “Louisiana 1927” (1974).

What has happened down here is the winds have changed
Clouds roll in from the north and it started to rain
Rained real hard and it rained for a real long time
Six feet of water in the streets of Evangeline.

The river rose all day, the river rose all night
Some people got lost in the flood, some people got away alright
The river has busted through clear down to Plaquemines
Six feet of water in the streets of Evangeline.

Dijkdoorbraak Mississippi, 1927

En Bob Dylan met “High Water (for Charley Patton)” (2001).

High water risin’—risin’ night and day
All the gold and silver are bein' stolen away
Big Joe Turner lookin’ east and west
From the dark room of his mind
He made it to Kansas City
Twelfth Street and Vine
Nothin' standing there
High water everywhere.

High water risin’, the shacks are slidin’ down
Folks lose their possessions—folks are leaving town
Bertha Mason shook it—broke it
Then she hung it on a wall
Says, “You’re dancin’ with whom they tell you to
Or you don’t dance at all”
It’s tough out there
High water everywhere.

Overstroming Mississippi 2011
Casino’s van Tunica Resorts staan onderwater

Vlakbij ons hotel in Tunica Resorts (Robinsonville) stond een geheel verlaten hotel. Je ziet dat hotel onderaan de foto hierboven. Het verband tussen de overstroming en de hotelsluiting laat zich denken.


Het waarschuwingsbord dat we daar in de buurt zagen, namen we dan ook zeer ter harte.

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”, “Wandel mee door “The Big Easy’” en “Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”.