maandag 27 november 2017

Aan de oever van een machtige rivier

Wij volgden de Mississippi stroomopwaarts van Baton Rouge, Louisiana, tot Memphis, Tennessee. Een lange reis langs historische plaatsen, die zijn getekend door de Grote Rivier.


 Mississippi River
Natchez, Mississippi

Wij staan hier aan de oever van een machtige rivier. De andere oever is daarginds, en deze hier is hier.” Deze strofe uit het lied “Veerpont” van Drs. P kwam in mijn gedachten toen ik op de klif van Natchez stond, neerkijkend op de Mississippi, een van de langste rivieren ter wereld.

Stanton Hall (1858)
Natchez

Amerikaanse Burgeroorlog
Het stadje Natchez (17.000 inwoners) werd in 1790 door de Spanjaarden gesticht en fungeerde tot 1798 als hun hoofdstad. Het is vooral bekend door de antebellum herenhuizen. ‘Antebellum’ betekent van voor de oorlog en daarmee wordt in deze contreien bedoeld: van voor de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865). De vaderlandse geschiedenis van de Verenigde Staten omvat namelijk drie perioden: vóór, tijdens en na die oorlog. De oorlog ging kort gezegd over de afschaffing van de slavernij. De heersende klasse in de Zuidelijke staten wilden dit voorkomen en daartoe scheidden zij zich af van de Noordelijke staten.

Rosedown Plantation
St. Francisville, Louisiana

Iets ten zuiden van Natchez bezichtigden we zo’n antebellum huis, Rosedown Plantation in St. Francisville. Het zag er allemaal heel idyllisch uit, maar we realiseerden ons dat dergelijke herenhuizen gebouwd werden door slaven. Tijdens de rondleiding werd ons verteld welke arbeid slaven verrichtten in de dagelijkse zorg voor de slavenhouders. Maar eigenlijk is dat hooguit het halve verhaal, want zwaarder was de arbeid op de katoenvelden, waarvan de sporen inmiddels zijn uitgewist. Of toch niet, want luister naar de muziek, bijvoorbeeld “Cotton Fields” uit 1940 van Leadbelly (1885-1949).

Vicksburg Bridge
Vicksburg, Mississippi

Voor plantages als Rosedown was de Mississippi de snelweg die een snel transport, in dit geval van katoen, mogelijk maakte. Uiteraard zijn er bruggen, zoals de cantilever vakwerkbrug uit 1973 bij Vicksburg. Dit stadje (25.000 inwoners) ligt op een hoge, steile oever. Daarom was Vicksburg tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog van strategisch belang. Hier werden op 13 januari 1861 de eerste schoten van die oorlog gelost, gericht op het stoomschip Tyler. Immers, wie Vicksburg beheerste, beheerste een groot deel van het stroomgebied van de Mississippi. Dit leidde tot het Beleg van Vicksburg in 1863, waarbij in totaal 20.000 soldaten omkwamen. De Noordelijken overwonnen en dit was, tezamen met Slag bij Gettysburg, een keerpunt in de oorlog.

Het verlies van de Amerikaanse Burgeroorlog had grote impact op de Zuidelijke samenleving. Afro-Amerikaanse slaven verkregen hun vrijheid en de blanke eigenaars van plantages als Rosedown hadden het moeilijk. Tenminste, een tijdje. Rijke blanken bleven grondeigenaar en die grond verpachtten zij aan voormalige slaven en arme (of verarmde) blanken. Dit leidde tot een nieuw exploitatiestelsel dat sharecropping werd genoemd. Hierdoor werd de scheve verhouding tussen welgestelde blanken enerzijds en arme zwarten en blanken anderzijds in stand gehouden.

Vicksburg Riverfrond Murals

Muurschilderingen
Onderlangs Vicksburg, parallel aan de rivieroever loopt een muur, die bij hoogwater dienst doet als waterkering. Deze muur is voorzien van schilderijen met scenes uit de geschiedenis van stad en regio, de Vicksburg Riverfront Murals. We zien de stichting van Vicksburg door de Methodisten, de bouw van bruggen, de riviervaart, bluesmuzikant Willie Dixon, Joseph Biedenharn en de eerste botteling van Coca-Cola en het bezoek van de presidenten William McKinley en Theodor Roosevelt.

Onward, locatie van de berenjacht, 1902

De berenjacht
In november 1902 kwam president Theodor Roosevelt in Onward, een gehucht in de buurt van Vicksburg voor een vierdaagse berenjacht. Hij kwam niet zozeer om te jagen, maar vooral om zich te ontspannen. De jachtgids was Holt Colier, een veteraan uit de Burgeroorlog, die betrokken was bij het neerschieten van 1000 beren, waarvan bijna 150 in één seizoen.

Teddy Roosevelt Bear Hunt
Vicksburg Waterfront Murals

Op 14 november omsingelden de jachthonden een grote beer. Colier knoopte het dier vast aan een boom en riep de president. Toen Roosevelt arriveerde, weigerde hij de beer te schieten.

Drawing the Line in Mississippi
Clifford Berryman

De politieke cartoonist Clifford Berryman tekende deze scene, waarbij de beer echter erg klein was uitgevallen: “Drawing the Line in Mississippi”, een verwijzing naar een actueel grensconflict in die buurt. Al gauw maakten speelgoedfabrikanten “Teddy’s Bears”, de teddyberen.
Wie is er niet groot mee geworden!

Vicksburg Riverfront met hoogwaterstanden

De Grote Overstroming
Markeringen bewijzen dat de muur in Vicksburg er niet voor niets staat. En daarmee komen we toe aan een dramatisch moment uit de geschiedenis van deze streek, de Grote Overstroming van de Mississippi in 1927. Het gevolg was 500 doden, 700.000 daklozen en enorme materiële schade over een zeer uitgestrekt gebied. De ramp was inspiratiebron voor vele muzikanten.

Overstroming Mississippi, 1927

Zoals Charley Patton met “High Water Everywhere” (1929), wiens opname klinkt alsof hij het rivierwater uit zijn gitaar klopt.

The back water done rolled lord, and tumbled, drove me down the line
The back water done rolled and tumbled, drove poor Charley down the line
Lord, I'll tell the world the water done struck Drew’s town.

Lord the whole round country, lord creek water is overflowed
Lord the whole round country, man, is overflowed
(spoken: You know, I can't stay here, I'm bound to go where it's high boy.)
I would go to the hill country, but they got me barred.

Now looky now, in Leland, Lord, river is rising high
Looky here, boys around Leland tell me river is raging high
(spoken: Boy, it's rising over there, yeah.)
I'm going over to Greenville, bought our tickets, good bye.

Auto op de veranda, overstroming Mississippi, 1927

En Randy Newman met “Louisiana 1927” (1974).

What has happened down here is the winds have changed
Clouds roll in from the north and it started to rain
Rained real hard and it rained for a real long time
Six feet of water in the streets of Evangeline.

The river rose all day, the river rose all night
Some people got lost in the flood, some people got away alright
The river has busted through clear down to Plaquemines
Six feet of water in the streets of Evangeline.

Dijkdoorbraak Mississippi, 1927

En Bob Dylan met “High Water (for Charley Patton)” (2001).

High water risin’—risin’ night and day
All the gold and silver are bein' stolen away
Big Joe Turner lookin’ east and west
From the dark room of his mind
He made it to Kansas City
Twelfth Street and Vine
Nothin' standing there
High water everywhere.

High water risin’, the shacks are slidin’ down
Folks lose their possessions—folks are leaving town
Bertha Mason shook it—broke it
Then she hung it on a wall
Says, “You’re dancin’ with whom they tell you to
Or you don’t dance at all”
It’s tough out there
High water everywhere.

Overstroming Mississippi 2011
Casino’s van Tunica Resorts staan onderwater

Vlakbij ons hotel in Tunica Resorts (Robinsonville) stond een geheel verlaten hotel. Je ziet dat hotel onderaan de foto hierboven. Het verband tussen de overstroming en de hotelsluiting laat zich denken.


Het waarschuwingsbord dat we daar in de buurt zagen, namen we dan ook zeer ter harte.

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”, “Wandel mee door “The Big Easy’” en “Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”.

maandag 20 november 2017

Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou

Volgens het bekende Hank Williams-lied “Jambalaya” kun je aan de bayou een hoop plezier hebben. De geschiedenis van de Amerikaanse staat Louisiana leert echter dat men daar vaak z’n lol wel op kon. Een verkenning ter plaatse.

Alligator
Lake Martin, St. Martin Parish, Louisiana

Luister bij het lezen van deze blogpost naar de Spotify-playlist “Blog Klaas Bos – Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”.

 Highway 90
Morgan City, Louisiana

Dwars door het moeras leiden hoge bruggen en lange viaducten het verkeer van en naar New Orleans (lees “Wandel mee door ‘The Big Easy’”). Highway 90, van New Orleans via Houma, Franklin en New Iberia naar Lafayette, volgt een hoge rug in het landschap. Noordelijk daarvan liggen de moerassen van het Atchafalaya Basin en zuidelijk de moerassen van het Terrebonne Basin, die overgaan in de Golf van Mexico. Op dat hoger gelegen deel wordt suikerriet verbouwd.

Mandelay National Wildlife Refuge Natural Trail
Terrebonne Basin, Louisiana

Cajun Country
Dit is Cajun Country. Dit is het gebied van de bayous, het uitgestrekte en lastig toegankelijke stelsel van rivierarmen, dat de delta van de Mississippi River vormt.
We hadden in New Orleans al met de Cajun-cultuur kennisgemaakt, met het eten in de vorm van gator tamales with creole potatoes en crawfish étoufée (van rivierkreeft), en met de cajunmuziek (met accordeon, viool en wasbord).

Acadian Village
Lafayette, Louisiana

De Acadiërs
Om nader te kennis te maken met de Cajun-cultuur dachten wij: “Allons à Lafayette”, volgens de oproep die de accordeonist Joe Falcon al in 1928 deed. Vlakbij deze stad is het openluchtmuseum Acadian Village, dat inzicht geeft.

 The Expulsion of the Acadians from Prince Edward Island
Lewis Parker (1926-2001)

De naam van dit museum verwijst naar Acadië. Dit is een gebied in Noordoost-Amerika, waarvan de Canadese provincie Nova Scotia ongeveer het midden vormt. In de zeventiende eeuw viel dit onder Frans bestuur, totdat het bij de Vrede van Utrecht in 1713 overging naar de Britten. Die maakten zich zorgen over de loyaliteit van de Fransen in Acadië. In 1755 brandden de Britten de huizen af van Acadiërs die nog geen trouw hadden gezworen aan de Britse koning. Diegenen die daarna nog weigerden, werden uit Nova Scotia verbannen.
Velen van hen kwamen uiteindelijk terecht in Louisiana, dat toen nog onder Frans bestuur stond. Ze vormden de kern van de Franstalige bewoners van Louisiana, die later Cajuns (afgeleid van Acadië) werden genoemd.
Kortom, de Cajun-cultuur komt voort uit een hoop ellende.

 The Pavilion
Acadian Village

Het museum toont de gebouwen van de Cajuns, originelen en replicas: woningen die stammen uit de eerste helft van de negentiende eeuw, de New Hope Chapel uit 1850, een winkel uit 1860, een smidse, een dokters- en een tandartspraktijk en het typische paviljoen dat dienst deed als feestzaal.

We zien ook dat men hier muzikanten uit de regio, zoals Amédé Ardoin (1898-1942), hoog houdt door hun platen uit te stallen. Deze Ardoin maakte in 1928 de eerste opnamen van wat later zydeco werd genoemd. Deze muziekvorm kwam voort uit de muziek van de Cajuns en werd gespeeld door de creoolse bevolking van Louisiana., d.w.z. door de afstammelingen van Afrikaanse slaven. In vergelijking met cajunmuziek is zydeco meer uptempo en opzwepend.

 Lake Martin, St. Martin Parish, Louisiana

Swamptour met Bryce
In het motorbootje van Bryce Fuselier van Acadiana Swamp Tours maakten wij vervolgens een rondvaart door het moeras. In feite is Lake Martin bij Breaux Bridge een meer, omgeven door een dijk, maar het is volledig aan de natuur prijsgegeven. Wat hier meteen opviel waren de cypressen met hun naar onderen uitlopende stammen, die deze waterbestendige bomen stevig in de zachte bodem verankeren.
Dit gebied is het domein van reigers, ibissen, brulkikkers, schildpadden, beverratten, visarenden en alligators. We hadden het genoegen om ook laatstgenoemde aan te treffen, verschillende exemplaren zelfs – gelukkig vanaf een veilige afstand: de handen binnenboord houden!

Bryce vertelde veel wetenswaardigs over het ecosysteem. Hij was naar eigen zeggen een echte Cajun, d.w.z. dat hij een andere kijk op wildlife had dan de meesten van zijn passagiers. Misschien om ons op dat vlak te testen, gaf hij bij elke diersoort de receptuur, zoals: “Die vogel is lekker met gebakken uien.” Na de gator tamales in New Orleans kon hij ons in dit punt over alligators niet veel meer vertellen.
Trouwens, in “Eigen ‘hypocaustum’ is goud waard” is een mooi recept met flamingo te lezen.

 Eendenjachthut
Lake Martin

Bryce gaf ons toegang tot een eendenjachthut, middenop het meer, op palen geconstrueerd. En hij toonde ons een rivierkreeftenval. Daarbij vertelde hij ons een anekdote uit zijn jeugd.

Familiefeest
Bryce begon: “Ik weet niet hoe jullie zijn opgegroeid, maar wij hadden het best goed. En we hadden een grote familie. Ik was ongeveer acht jaar toen mijn moeder vertelde dat er een groot familiefeest zou worden gegeven. Ik ontmoette al mijn neefjes en nichtjes en we speelden uren achtereen. Dat was fantastisch!”
“Op een gegeven moment kwam er een vrachtwagen het erf opgereden en die laadde kratten uit. En in die kratten zaten levende kippen. Mijn moeder deed zo’n krat open en begon die kippen een-voor-een de nek om te draaien. Daarna gaf ze elk van mijn neefjes en nichtjes, en mij ook, zo’n dode kip. Wij moesten al die kippen plukken, waarna ze door mijn ooms en tantes verder werden verwerkt. Ik zat helemaal onder de veren, verschrikkelijk was dat!”
“Een tijd later kondigde mijn moeder aan dat er weer een familiefeest zou worden gehouden. Ik wist hoe laat het was en verstopte mij. Ik hoor mijn moeder nog roepen: ‘Rotjong, waar zit je!’”

 Schildpad
Lake Martin

Later kwamen wij in Memphis, waar we een kijkje namen in het luxe Peabody Hotel. We waren precies op tijd voor de marcherende eenden. Enkele eenden zijn sinds de jaren 1930 vaste gasten in het hotel, het blijvende gevolg van een grapje. Tweemaal per dag, om elf en vijf uur, worden ze vanuit een marmeren fontein in de lobby over een rode loper naar de lift geleid. Deze Peabody Duck March gaat met het nodige ceremonieel gepaard, waarbij die lobby steevast bomvol mensen zit. Daardoor kregen wij slechts een glimp van die eenden te zien, terwijl we ons afvroegen: “Welk recept zou Bryce daarbij hebben?

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”; meer over de Verenigde Staten in volgende blogposts.

maandag 13 november 2017

And then there was the next Dutch winner!

The Dutch were very proud when Ben Feringa was awarded the Nobel Prize for Chemistry 2016. Wow, a Dutch winner! Applications of his molecular machines still need to be developed. However, in the practical application of his research he might follow other laureates, thanks to whom the chemical industry was developed – also at Chemelot. Here’s an historic overview to mention a few of them.

Ben Feringa

Chemical thermodynamics
The first Nobel Prize laureate in 1901 was also Dutch: Jacobus van ‘t Hoff. He received the prize for his work on chemical thermodynamics. This is fundamental knowledge: without understanding chemical thermodynamics there cannot be chemical manufacturing at Chemelot.

Nitric acid
The German chemist Wilhelm Ostwald (Nobel Prize 1909) developed the Ostwald process for nitric acid. Nowadays, OCI Nitrogen operates three nitric acid plants at Chemelot for nitrogenous fertilizers.

Ammonia
The German chemist Fritz Haber (1918) invented (together with Carl Bosch) the Haber-Bosch process to synthesize ammonia. OCI Nitrogen has two ammonia plants in operation at Chemelot. Ammonia is used as a feedstock for several products that are manufactured on site.
Later (1931), Carl Bosch also received the Nobel Prize, together with Friedrich Bergius, for their contribution to the invention and development of chemical high pressure methods, which are widely applied in the chemical industry.

Colloids
The Austrian-Hungarian Richard Adolf Zsigmondy received the Nobel Prize for his work on colloids (1925). There are various products at Chemelot that possess characteristics of a colloid; a colloid being a mixture in which one substance of microscopically dispersed insoluble particles is suspended throughout another substance (read “A separate post about separation”). Therefore, the understanding of colloids is crucial for the synthesis and/or handling of these kinds of products.

Molecular structure
The Dutch, Maastricht-born chemist Peter Debye did a lot of fundamental research on the structure of molecules, for which he was awarded the Nobel Prize in 1936.

Macromolecular chemistry
In 1922, the German chemist Herman Staudinger discovered that polymers consist of long chains of atoms. Before that, scientists believed that polymers were clusters of small molecules (colloids). In 1953, he received the Nobel Prize. Today, polymers represent the most important product at Chemelot in terms of quantity.

Polymers
The German Karl Ziegler and the Italian Giulio Natta received the Nobel Prize in 1963 for their discoveries in the field of the chemistry and technology of polymers. Without their invention, there would be no polyethylene, no polypropylene, and no synthetic rubber. So, half of the companies at Chemelot are tributary to these two laureates. For instance, ARLANXEO synthesizes rubber with a Ziegler-Natta catalyst.

Molecular machines
Finally, in 2016, we have the first Dutch Nobel Prize for Chemistry laureate since 1936 and 1995 (Paul Crutzen). Ben Feringa, Jean-Pierre Sauvage, and Fraser Stoddart received the prize for the design and synthesis of molecular machines. The knowledge about these very small systems may foster the realization of ever more complex, versatile, and effective molecular machines for areas of nanotechnology.
The future will tell if we ever get these ‘machines’ running at Chemelot or Brightlands Chemelot Campus…

This is a repost of my (Dutch) September 11, 2017 post.
Read my May 20, 2013 blog post about the reason why of my English reposts.

maandag 6 november 2017

“Vertrouwen in de toekomst”

Dit is de titel van het regeerakkoord van het kabinet Rutte III, dat op 26 oktober werd beëdigd. Wat staat ons met dit kabinet te wachten op het gebied van innovatie en ondernemerschap, enkele van de thema’s die de toekomst van Brightlands en Chemelot definiëren?


In “Naar een regering met oog voor innovatie en ondernemerschap” ging ik na hoe de politieke partijen, die op 15 maart meededen aan de Tweede Kamerverkiezingen, tegen deze thema’s aankijken. Vier ervan – VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – vormen nu het kabinet Rutte III.

Beleidsmaatregelen
In het regeerakkoord vinden we – afgezien van algemeen beleid – maatregelen die relevant zijn voor de thema’s innovatie, ondernemerschap en duurzaamheid (vooral in relatie tot Brightlands en Chemelot).

Onderwijs en onderzoek 
Structureel wordt 100 miljoen euro per jaar beschikbaar gesteld voor een dekkend aanbod en versterking van de kwaliteit van het techniekonderwijs op het vmbo.
Bij de herziening van de bekostigingssystematiek voor het hoger onderwijs is specifieke aandacht voor technische opleidingen.
In het beroepsonderwijs krijgen vakmensen, techniek en ambacht prioriteit, herwaardering en een nieuwe impuls. Het Techniekpact en het Platform Bètatechniek worden voortgezet.
De behoefte aan (technisch geschoold) personeel op Chemelot zal de komende jaren naar verwachting toenemen.

De aantrekkelijkheid van het Nederlands onderwijs voor buitenlandse studenten wordt versterkt, met behoud van de toegankelijkheid.
Op Brightlands studeren aan de Universiteit Maastricht relatief veel buitenlandse studenten.

Het budget voor fundamenteel onderzoek wordt verhoogd tot 200 miljoen euro per jaar. Daarnaast komt 200 miljoen euro per jaar extra beschikbaar voor toegepast onderzoek. Onderdeel daarvan is een extra investering bij grote technologische instituten die aantoonbaar aan marktbehoeften tegemoet komen en publiek-private samenwerking bij universiteiten en hogescholen met focus op bèta en techniek.
De financiering van het onderzoek aan universiteiten wordt sterker gekoppeld aan onderzoeksinspanningen, wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke impact. Speciale aandacht gaat uit naar technische wetenschappen en onderzoeksgroepen die te maken hebben met hoge kosten. NWO geeft prioriteit aan fundamenteel onderzoek in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda en de topsectoren.
‘Open science’ en ‘open access’ worden de norm in wetenschappelijk onderzoek.
Op Brightlands zijn Universiteit Maastricht en enkele instituten voor toegepast wetenschappelijk onderzoek op het gebied van chemie en materialen gevestigd; chemie is een van de topsectoren.

Economie, innovatiebeleid en vestigingsklimaat
Het topsectorenbeleid, gericht op samenwerking van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid, zal sterker worden gefocust op de economische kansen die de volgende drie grote maatschappelijke thema’s bieden:
  • Energietransitie/duurzaamheid
  • Landbouw/water/voedsel
  • Quantum/hightech/nano/fotonica.
Chemie is een van de topsectoren.

Start-ups en publiek-private samenwerking met het midden- en kleinbedrijf worden gestimuleerd.
Het mkb verdient een krachtiger rol in het innovatiebeleid. De Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT) en de innovatiekredieten voor het mkb worden uitgebreid.
Start-ups en het mkb zijn belangrijk voor de ontwikkeling van Brightlands en Chemelot.

De oprichting van een Nederlandse financierings- en ontwikkelingsinstelling, InvestNL, wordt doorgezet en daarvoor wordt 2,5 miljard euro als eigen vermogen beschikbaar gesteld.
InvestNL is mogelijk een optie voor de financiering van initiatieven op Brightlands en Chemelot.

Klimaat en energie; hervorming belastingstelsel
Er komt een nationaal Klimaat- en energieakkoord. Als uitgangspunt geldt de doelstelling van 49%-reductie in 2030. Deze doelstelling impliceert een additionele reductie ten opzichte van ongewijzigd beleid van 56 Mton CO2. Relatief veel emissiereducties vinden plaats in de industrie, omdat daar een groot (technisch) besparingspotentieel is dat tegen relatief lage kosten benut kan worden.
De chemie (op Chemelot) is een belangrijk sector binnen de industrie.

Met middelen uit de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+), die oplopen tot 3,2 miljard euro per jaar, zal een kostenefficiënt klimaatpakket worden vormgegeven dat stuurt op emissiereductie. De SDE+ wordt verbreed om onder andere afvang en opslag van koolstofdioxide te stimuleren. Dit kan een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van emissies in de industrie, de elektriciteitssector en afvalverbrandingsinstallaties.
Het kabinet zal in overleg treden met het Havenbedrijf Rotterdam en de bedrijven aldaar om het grote potentieel dat er in de regio Rijnmond is voor koolstofdioxide-afvang en -opslag en restwarmte te benutten.
Ook op Chemelot komen relatief grote hoeveelheden CO2 vrij.

Milieuvervuilend gedrag wordt beprijsd, door de invoering van een CO2-minimumprijs in de elektriciteitssector (oplopend tot 43 euro in 2030), aanpassingen in de energiebelasting en een hogere belasting op het storten en verbranden van afval. Hierdoor ontstaan prikkels voor energiebesparing en emissiereductie. De opbrengst van de vergroening wordt teruggesluisd naar lagere lasten voor burgers en bedrijven.
De chemie valt weliswaar niet binnen de elektriciteitssector, maar deze maatregelen raken ook de chemie (op Chemelot).

Gaswinning 
Voor de structurele vermindering van de vraag naar Groningengas zal het gebruik van gas voor energieopwekking en als grondstof en brandstof in de industrie worden teruggedrongen. Het kabinet zal in onderhandeling treden met de afnemers en bezien of zij kunnen overschakelen op duurzame bronnen of – als dat niet mogelijk is – op hoogcalorisch (geïmporteerd) gas.
Op Chemelot worden relatief grote hoeveelheden aardgas gebruikt.

Circulaire economie
Als onderdeel van de klimaatopgave worden de afspraken uit het “Rijksbreed programma Circulaire Economie” en de transitieagenda’s uit het Grondstoffenakkoord uitgevoerd.
De ontwikkeling van de circulaire economie raakt ook de chemie (op Chemelot).

Grensregio’s
Er wordt werk gemaakt van het wegnemen van belemmeringen die mensen ervaren in de grensregio’s. Samen met Duitse en Belgische overheden worden de belangrijkste knelpunten op het terrein van infrastructuur en sociale zaken en werkgelegenheid aangepakt.
Brightlands en Chemelot zijn gelegen in de grensregio Zuid-Limburg.

Het regeerakkoord 2017-2021 “Vertrouwen in de toekomst” is online beschikbaar.