maandag 19 juni 2017

Hoe je van fauten kunt leren

Verhalen over vernieuwing zijn meestal succesverhalen. Erg leerzaam. Maar meestal houdt men achter wat er zoal misging om uiteindelijk tot succes te komen. Terwijl juist die mislukkingen waardevolle leermomenten opleveren. En daarom worden verhalen over wat misging vertelt door Paul Iske van het Instituut voor Briljante Mislukkingen.

 Paul Iske
Chief Failure Officer
Instituut voor Briljante Mislukkingen

Doorgaans wordt voor ‘mislukkingen’ het eufemisme ‘leermomenten’ gebruikt. Leren hoort onlosmakelijk bij innovatie en ondernemerschap. In 2015 werd het Instituut voor Briljante Mislukkingen opgericht om een klimaat voor ondernemerschap te bevorderen door het leren omgaan met risico’s en het waarderen en leren van mislukkingen. Oprichter is Paul Iske, bijzonder hoogleraar Organisation and Strategy aan de School of Business and Economics van de Universiteit Maastricht.

Wat is een mislukking?
Mislukkingen verschijnen in vele gedaanten en het Instituut voor Briljante Mislukkingen onderscheidt dan ook verschillende archetypen.

De Verslaving
Stoppen is ook een kunst. Achteraf is het vaak eenvoudig om te zien dat een project te lang heeft doorgesukkeld. Sommige startende ondernemers mislukken op deze manier.

De Canyon
Ingesleten patronen. Gewoontes en routines bij mensen en protocollen en procedures binnen organisaties dragen bij aan efficiënt handelen. Maar soms zien we daardoor niet meer de zaken die zich buiten de gebaande paden bevinden. De mislukkingen die hiervan het gevolg zijn, doen zich onder meer voor in de zorg.

De Zwarte Zwaan
Het onvoorspelbare. Door strak vast te houden aan een projectplan is er soms te weinig aandacht voor onverwachte ontwikkelingen in de luwte van het project.

De Zwarte Kat
Je kunt ook gewoon pech hebben. Je doet er niets tegen als het noodlot toeslaat.

De Boerenmeid
Serendipiteit: de kunst om toevallig iets belangrijks te vinden. Oftewel: “je zoekt de naald in de hooiberg en rolt er met de mooie boerenmeid uit”. Zo wilde Pfizer een geneesmiddel tegen angina, pijn op de borst en hoge bloeddruk ontwikkelen, maar tijdens de klinische tests kwam een bijwerking aan het licht, waardoor we het middel nu kennen als Viagra.

De Olifant
Verschillende perspectieven combineren. Wanneer een olifant door zes geblinddoekte mensen wordt betast, krijg je zeer uiteenlopende beschrijvingen van het beest. Pas door hun waarnemingen te combineren, komt de olifant tevoorschijn.

Timing
Te vroeg en te laat: niet op tijd. Veel vernieuwingen sneuvelen omdat ze niet op het juiste moment worden geïntroduceerd. Soms is de oplossing achterhaald, soms is de wereld er nog niet rijp voor. Zo worden nieuwe geneesmiddelen vaak (nog) niet door de zorgverzekeraar vergoed.

De Silo’s
Problemen in kennisdeling en samenwerking. Oplossingen die gezamenlijk mogelijk zijn, zie je niet als je in je eentje aan het werk bent.

De Bananenschil
Een mislukking zit in een klein hoekje. Sommige projecten dreigen te mislukken door onverwachte, in eerste opzicht kleine en onbelangrijke dingen. Zo mislukte in Nederland het alcoholvrij bier Buckler van Heineken doordat drinkers ervan in 1989 door cabaretier Youp van ’t Hek belachelijk werden gemaakt.

De Wereld Draait Door
De waarheid kan achterhaald worden door nieuwe ontwikkelingen. Het is van belang om je aannames voortdurend tegen het licht te houden van de ontwikkelingen in en buiten je werkveld.

De Lege Plek aan Tafel
Eén of meerdere sleutelpersonen zijn niet betrokken. Soms heb je bij een stakeholderanalyse toch niet iedereen in beeld. Zo worden klanten, patiënten en medewerkers nog wel eens uit het oog verloren.

De Huid van de Beer
Een Proof of Concept is nog geen Proof of Business. Juist bij opschaling of bredere implementatie zitten de grote uitdagingen. Oftewel: een laboratoriumopstelling werkt anders dan een chemische fabriek, ook al gaat het om hetzelfde reactieproces.

De Juiste Afslag
Selecteren is een kunst die het verdere verloop beïnvloedt. Het is soms lastig om de juiste afwegingen te maken in een complexe omgeving.

Humboldt
Dingen hangen met elkaar samen: IFTTT: If This, Then That. De Duitse wetenschapper Alexander von Humboldt (1769-1859) leerde ons met zijn holistische manier van denken dat veel natuurverschijnselen met elkaar samenhangen. Zaak is dit fenomeen ook bij de eigen oplossingen te onderkennen.

NT+OO=DOO
Nieuwe technologie en een oude organisatie geeft een dure oude organisatie. Naast technologische innovatie is sociale innovatie nodig om mensen te leren hoe ze met nieuwe technologie moeten omgaan.

The Winner Takes it All
Soms kan er maar één winnen.

Spaghetti
Je weet niet alle bij- en langetermijneffecten. Dit wordt veroorzaakt door complexiteit, een belangrijk kenmerk van onze wereld. De complexe wereld is niet te controleren, men moet erin leren navigeren.

Het Einsteinpunt
Je moet dingen zo eenvoudig mogelijk maken, maar niet eenvoudiger. Wie in de drang om begrijpelijk te zijn bij de vereenvoudiging van dingen te ver doorschiet, kan tot verkeerde of overhaaste conclusies komen.

Het Experiment
“If we knew what we are doing, we wouldn’t call it research”. Je kunt niet garanderen dat iets een succes wordt en juist daarom is het uitvoeren van experimenten noodzakelijk.

Brug “over” de Chulateka, Honduras

De Brug van Honduras
Een aanvankelijk goede oplossing die door factoren buiten eigen macht waardeloos is geworden. Oftewel: oplossingen hebben een houdbaarheidsdatum. Zo werd in Honduras een brug aangelegd over de rivier Chulateka. Echter, door de orkaan Mitch werd het stroombed van die rivier verlegd en bleef de brug nutteloos achter.

Leren van mislukkingen
Niet alle mislukkingen zijn briljant, maar vrijwel altijd valt er iets van te leren. Dit brengt onderzoek, innovatie en ondernemerschap verder. Vanwege de waarde van leermomenten legt het Instituut voor Briljante Mislukkingen een database aan van praktijkvoorbeelden, waarbij een of meer van de bovengenoemde archetypen om de hoek komen.
Je kunt jouw al dan niet briljante mislukking – excusé, ‘leermoment’ – aan het instituut doorgeven via www.briljantemislukkingen.nl. Hier zijn ook de al ingeleverde cases terug te vinden – doe er je voordeel mee.