maandag 20 februari 2017

Naar een regering met oog voor innovatie en ondernemerschap

Op 15 maart 2017 vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Dan wordt de stem van de burger bepaald door vele factoren en soms lijkt het of de politieke standpunten van de deelnemende partijen daarbij op de laatste plaats komen. Niettemin ben ik nagegaan hoe die partijen aankijken tegen innovatie en ondernemerschap – thema’s die cruciaal zijn voor Brightlands en Chemelot.

 
Ik ben ervan overtuigd dat de politieke standpunten van partijen de eerste plaats (weer) innemen als na de verkiezingen een regering gevormd wordt. Dus is het de moeite waard deze standpunten nu te bestuderen en op basis daarvan je stem te geven aan de partij van je voorkeur.

Naast alle andere taken die de toekomstige regering heeft te vervullen, ben ik benieuwd naar één beleidsterrein: innovatie en ondernemerschap.
De Brightlands-campussen en Chemelot Industrial Park zijn de motoren van de economie, omdat zij zorgen voor nieuwe arbeidsplaatsen. Het gaat daarbij om directe én indirecte werkgelegenheid. Voor de ontwikkeling van Brightlands en Chemelot is een gunstig ondernemersklimaat met aandacht voor innovatie en ondernemerschap van groot belang. De Nederlandse economie kan zijn sterktes alleen volledig uitspelen door een innovatief bedrijfsleven.

Hieronder een kleine greep uit de programma’s van de 21 partijen die in minimaal 18 van de 20 kieskringen meedoen aan de verkiezingen. Welk concreet beleid willen zij om innovatie en ondernemerschap te bevorderen (en dan vooral in relatie tot Brightlands en Chemelot)?
Ik ga daarbij grotendeels voorbij aan standpunten over aanpalende beleidsgebieden als economie in het algemeen, (duurzame) energie (woningbouw en mobiliteit), arbeidsmarkt (ontslagrecht), banken (kredietverlening), handel (bv. met betrekking tot Europa) en belastingen (WBSO). Bij dat laatste aspect merk ik op dat beleid op andere gebieden vaak via fiscaal beleid wordt gerealiseerd.

1. VVD
Door minder afdrachten aan de Europese Unie komen miljarden beschikbaar voor het versterken van onze concurrentiepositie en het stimuleren van innovatie. Door meer te investeren in innovatie, vooral in sector-overschrijdende samenwerking, wordt Nederland aantrekkelijk voor hoogopgeleide kenniswerkers. Het Nederlands vestigingsklimaat wordt verder versterkt door samenvoeging van bestaande instituties in een sterke Nederlandse financieringsinstelling.
Economische clustering, bijvoorbeeld in campussen, en kennisdeling tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en universiteiten worden bevorderd, ook omdat hieruit succesvolle startups ontstaan.
Vrije toegang tot wetenschappelijke publicaties, omdat dit zorgt voor meer innovatie. Meer investeringen van het bedrijfsleven in R&D.

2. Partij van de Arbeid PvdA
Regionale samenwerkingsverbanden, waarin overheden (via regionale investeringsmaatschappijen), kennisinstituten en bedrijfsleven samenwerken (bijvoorbeeld Brainport Eindhoven en de chemie in Zuid-Limburg). Studenten en universiteiten worden gestimuleerd om de opgedane kennis in praktijk te brengen in nieuwe ondernemingen.
Extra middelen voor wetenschap, die gelijkelijk worden verdeeld over thematisch onderzoek uit de nationale wetenschapsagenda en het bestaande onderzoekstelsel. Van het bedrijfsleven verlangen we meer R&D-uitgaven.

3. PVV
Geen geld meer naar innovatie.

4. Socialistisch Partij SP
Oprichting van een nationale investeringsbank voor het midden- en kleinbedrijf. Daarmee krijgen bedrijven betere toegang tot kredieten om te investeren en bevorderen we de ontwikkeling, verduurzaming en innovatie van onze economie.
Er komt een onderzoeksfonds waarin bedrijven opdrachten kunnen aanbieden, zonder dat er een directe band is tussen het bedrijf en de onderzoeker. Opdrachtgevers moeten de uitkomsten van onderzoek niet kunnen beïnvloeden en publicatie van resultaten niet kunnen tegenhouden.

5. CDA
Universiteiten, ondernemers en overheid gaan vergaand samenwerken. Meer overheidsinvesteringen in kennis en innovatie, op voorwaarde dat het bedrijfsleven ook bijdraagt. De potenties van mainport Eindhoven kunnen daardoor optimaal worden benut. Binnen het lopende topsectorenbeleid krijgen regionale partners meer ruimte voor eigen prioriteiten. We maken ons sterk om Europese topinstituten in Nederland te vestigen.
Afspraken met regio’s via het Techniekpact over het kiezen en leren voor en werken in de techniek. Een 'smart industry'-agenda om het mkb uit te dagen om te innoveren en de slimme maakindustrie vorm te geven.

6. D66
Het investeren van 1 miljard euro in innovatie, waarbij maatschappelijke uitdagingen, zoals de energietransitie en langer gezond leven, centraal komen te staan. We stoppen met de topsectoren, terwijl regionale netwerken, zoals in Eindhoven (hightech) en Wageningen (voedsel en milieu), juist meer ruimte krijgen. Vernieuwing door samenwerking tussen beroepsonderwijs, overheid (uitkeringsinstanties) en bedrijfsleven.

7. ChristenUnie
Innovatiebeleid dat zich richt op maatschappelijke uitdagingen, zoals een circulaire economie, met stimulansen voor Nederlandse startups en mkb-bedrijven die koplopers in hun sector zijn.
Versterking van regionale industrieclusters, zoals FoodValley en Brainport Eindhoven, door samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid, kennisinstellingen en het beroepsonderwijs. In het onderwijs krijgt ondernemerschap meer aandacht en studenten kunnen hun stages invullen met een startup, waarbij ze zich verzekerd weten van de hulp van experts en mentoren.
Voldoende investeringen in vrij en ongebonden onderzoek, waarbij wordt ingezet op toponderzoekers van eigen bodem, met name in cruciale vakgebieden waarin Nederland in internationaal opzicht weinig investeert, zoals natuurkunde, chemie en materiaalkunde.

8. GroenLinks
De overheid stimuleert onderzoek en innovatie door het bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties, waarbij startups extra worden gefaciliteerd. Technologische ontwikkeling, zoals robotisering en 3D-printen, biedt kansen om de economie schoner en eerlijker te organiseren.
Wetenschappelijke publicaties worden vrij beschikbaar gesteld.

9. Staatkundig Gereformeerde Partij SGP
Voor innovatieve starters en bedrijven moet het makkelijker worden om financiering te vinden, onder andere door oprichting van een nationale investeringsbank. Fiscale regelingen mogen er niet toe leiden dat Nederlandse familiebedrijven op achterstand gezet worden ten opzichte van grote (buitenlandse) bedrijven.
De overheid geeft regelvrije ruimte en stelt budget beschikbaar voor experimenten (proeftuinen) in onder andere de industrie. De opstart van bedrijven die gelieerd zijn aan universiteiten, met name door afgestudeerden, wordt gestimuleerd.

10. Partij voor de Dieren
Nederland richt zich op een echte maak- en hersteleconomie: we gaan duurzame producten maken en veel meer producten herstellen of een nieuwe bestemming geven.
Chemische industrie kan een groot risico vormen voor mensen, dieren, de natuur en het milieu. De opslag, verwerking en uitstoot van stoffen door de chemische industrie wordt intensiever gecontroleerd door de overheid. Het te controleren bedrijf betaalt die extra controles.

11. 50PLUS
De inkoopkracht van de overheid wordt aangewend om duurzame innovatie te versnellen. Vanwege het belang van innovatie komt er een minister van Innovatie en Duurzaamheid.

12. Ondernemerspartij
Om mkb’ers en zzp’ers te ondersteunen wordt de BTW naar 19% verlaagd, worden de brandstofaccijnzen met 25 cent verlaagd en wordt een Nederlandse Ondernemersbank opgericht, een staatsbank die ondernemers tegen de laagst mogelijke tarieven financiert.

13. Voor Nederland VNL
De economie wordt versterkt door fors lagere belastingen. Modernisering van onderwijs, innovatie- en topsectorenbeleid bespaart 4,8 miljard euro tot 2021.

14. DENK
Meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling, een meer gezamenlijke benadering van Nederlandse universiteiten en aantrekkelijke vormen van publiek-private samenwerking zijn nodig om te komen tot een kenniseconomie met een aantrekkelijk klimaat en een goede reputatie.
Oprichting van een Nationale Ondernemerskredietbank, betaald via een verhoging van de bankenbelasting. Met startupvouchers van 750 euro per ondernemer kunnen startups belastingvrij diensten inkopen.
Speerpunt in het innovatiebeleid is groene technologie en het stimuleren van greentech clusters. Er komt een investeringsfonds voor een circulaire economie.

15. NIEUWE WEGEN
Het topsectorenbeleid moet – voor zover het wordt voortgezet (want het is discriminerend en elitair) – worden opengesteld voor het mkb: sectortoppenbeleid. Ondernemers met ideeën, vooral mkb’ers, worden aangemoedigd om met collega-ondernemers en onderwijsinstellingen te investeren in regionale centra van bedrijvigheid en onderwijs. Zo worden op regionaal niveau clusters van complementaire bedrijven rond bepaalde thema’s gerealiseerd, zoals de kerntechnologie- en foodclusters in Eindhoven en Wageningen. De zogenaamde krimpgebieden lenen zich prima voor het experimenteren met thematische clusters.

16. Forum voor Democratie
Vanuit de kracht van onze kenniseconomie inzetten op duurzame groei en investering in de energietransitie. Het stimuleren van onderzoek naar duurzaamheid, milieu en innovatieve technologie en van het hergebruik van plastic.
Meer financieringsmogelijkheden voor startups in de circulaire economie en duurzame technologie.

17. De Burger Beweging
Om in de praktijk te voldoen aan duurzaamheid en volhoudbaarheid is het nodig dat de huidige wegwerp-economie wordt omgevormd naar een circulaire hergebruik-economie.
Voor alle mensen over de hele wereld moet een vorm van basisinkomen worden ingevoerd.

18. Vrijzinnige Partij
Door aanpassing van fiscale regelingen rond onderzoek en innovatie komt € 493 miljoen beschikbaar voor een basisinkomen voor alle Nederlanders, dat in totaal 129 miljard euro gaat kosten.
Steun voor startups door tijdelijke gratis bedrijfshuisvesting. Door hun basisinkomen kunnen de mensen achter de startups in alle vrijheid nieuwe economische activiteiten ontplooien. Oneigenlijke concurrentie of kennisbescherming door publiek gefinancierde instellingen wordt tegengegaan.
Er komt een staatssecretaris voor Innovatiebeleid voor het aanpakken belemmerende procedures, regelgeving, overlegorganen, betutteling en bureaucratie, door alle beleidsvelden en heilige huisjes heen.

19. GeenPeil: ?

20. Piratenpartij
Patenten moeten op korte termijn sterk beperkt worden en op lange termijn volledig afgeschaft. Te beginnen met medische- en biologische patenten zoals DNA, zaden, geuren, kleuren, chemische stoffen, soorten, levende wezens en delen daarvan (zoals cellen of organen).
Wetenschappers moeten zo transparant mogelijk te werk gaan door bij iedere publicatie te vermelden welke partijen het onderzoek hebben gefinancierd, door alle relevante informatie rond een uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek te publiceren (Open Science) en door alle wetenschappelijke publicaties worden vrij toegankelijk te maken (Open Access).

21. Artikel 1: ?

Ik wens je veel wijsheid bij het stemmen op 15 maart.

Wie de verkiezingsprogramma’s volledig wil bestuderen verwijs ik naar: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tweede_Kamerverkiezingen_2017.
Lezenswaardig is ook het document “
Memo aan de programmacommissies: thema’s voor de volgende kabinetsperiode” van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid WRR van 12 mei 2016, opvraagbaar via www.wrr.nl/publicaties/brieven/2016/05/12/memo-aan-de-programmacommissies.
Enkele partijen pleiten voor een nationale investeringsbank. Op 10 februari 2017 maakte het kabinet bekend dat een nationale investeringsbank, Invest-NL, wordt opgericht met een kapitaal van 2,5 miljard euro van de overheid, dat moet worden aangevuld met 10 miljard euro van andere geldverstrekkers, voor investeringen in binnen- en buitenland in risicovolle activiteiten op verschillende transitiegebieden, om kansen te benutten die nu blijven liggen.