maandag 18 december 2017

How it started underground

Efforts are being made to advance Chemelot and Brightlands in the Netherlands in terms of innovation and competitiveness. This requires transitions in doing and thinking. Transitions are connected with the history of the area where Chemelot and Brightlands are located. We are going back in time.


Maurits State Mine, 1967
DSM, www.deMijnen.nl

The early history of the region between the Dutch villages Geleen, Urmond, Stein, Elsloo, and Beek goes back to well before the start of our era. When the ground was being prepared for the construction of the ARLANXEO office at the Brightlands Chemelot Campus in 2012, remains of buildings were unearthed, probably a farm yard, that dated from the Iron Age (800-50 BC). Big pits around the buildings could also be dated back to the Iron Age, based on the pottery shards found in them.
Until the twentiest century this remained a rural area.

By the end of the nineteenth century, a few German and Belgian companies had started coal mining in South Limburgç in the very south of the Netherlands. Geologically, the Belgian Campine, South Limburg and large swaths of the German state North Rhine-Westphalia form a single coal-rich area. Recognizing the strategic importance of coal, the Dutch government founded De Staatsmijnen (The State Mines, later DSM) in 1902. DSM opened three coal mines in the Eastern Mining District, before turning its eyes to the Western Mining District, more in particular to Geleen.

A fourth state mine
The Geleen municipal council was not amused and sent the Dutch government a letter to object to mining operations within this calm, conservative and agricultural community.
From the letter sent by the Geleen municipal council, dated 14 March 1908:

But let us have a look at the drawbacks Geleen would suffer from the mines. We will not even mention the moral drawbacks, and of the material drawbacks we will mention only one: Where will the farmers find workmen to work their land? How much will they have to pay them? No, we hold Geleen, with its healthy, virtuous and prosperous population too dear to let its people be reduced to mine slaves.

In neighboring Sittard, meanwhile, hopes grew that this ‘prize’ was theirs for the taking. The die was cast by Royal Decree of March 12, 1915: the fourth state mine was to be located in Lutterade, west of  Geleen, which offered the best possibilities to work the so-called Maas fields. A year later, this mine was officially named Staatsmijn Maurits (Maurits State Mine). The work initially focused on digging two shafts giving access to the black gold.
January 1, 1926 marked the official start of the exploitation.

Underground shot Maurits State Mine 1960
DSM, www.deMijnen.nl

The main building
In 1922, the first stone was laid for the main building of the Maurits State Mine in Geleen. From the opening in 1924 to the closing of the mine on 1 September 1967, this building served as the ‘nerve center’, not only housing the managing director, head engineer, supervisors, and offices, but also comprising the gigantic bath building (now demolished).
The main building was designed by the Amsterdam architect Leliman. He was a representative of the Amsterdam School, which reacted against the Neo-Gothicism and Neo-Renaissance of around the turn of the century. With Berlage as leading exponent, the designs produced by this school became more rationalistic, with fair-faced brickwork. Above the massive wooden front door the name ‘Staatsmijn Maurits’ was shown in brickwork in the same style, with above it four façade embellishments representing the ‘Mine God’, made in 1923 by the Amsterdam ceramist Willem Coenraad Brouwer.
After 1937, the building was gradually expanded, for instance with a new Wage Hall.

New Wage Hall Maurits State Mine, 1952
DSM, www.deMijnen.nl

In the Wage Hall the miners literally received their wages on Saturdays. Brass fencing was placed before the supervisor offices, and moving along the fence, the ‘undergrounders’ came in to collect their pay packets. Against the walls of the hall you can still see the wooden benches on which the miners waited till their number was called.
In the early sixties, the (old) Wage Hall was embellished with glass art by Eugene Quanjel. Entitled ‘Carboon’, it represents the formation of the coal layers. Use was made of a special technique, developed by DSM, to glue the colored parts in between two glass plates.

J. Kleynen, underground employee, next to a clothing hook in
the bath room of the Maurits State Mine, 1948
DSM, www.deMijnen.nl

Behind the Wage Hall there was in a huge changing room surrounded by baths for employees at all levels. The original design was big enough for some 4000 employees (they worked in three shifts, six days a week). Everyone had their own clothing hook, which was lifted with a chain and secured with a safety lock, so that the clothes were literally high and dry.

Lamp room at the Maurits State Mine, 1938
DSM, www.deMijnen.nl

Before going to the change room, the miners collected their identity badges. After changing, they reported to the lamp room where they were given the lamps needed for their underground work. The miners then formed a column on the footbridge to the shaft, with the shifts that had to go deepest heading the column. In the heyday of mining, in the early fifties, some 5700 employees worked underground and 3400 above it. The Maurits was Europe’s most modern, safe and efficient mine.

End of mining
In 1957, the mine achieved a record coal production, but the glory days of the Dutch State Mines were soon to end. With the introduction of natural oil and gas, there was no longer much need for Economic Affairs Joop den Uyl came to Heerlen to deliver the news in the local theatre. On 17 July 1967, the last coal was mined from the Maurits.

Water tower of Maurits State Mines, 1955
Monument  Municipality of Sittard-Geleen

Mining past
The Maurits Wage Hall is one of the few buildings reminding us of the mining past at Chemelot, or even in the whole of South Limburg. Part of the building, more specifically the front façade and the benches in the (old) Wage Hall, is a national monument.

At or near Chemelot there are also five municipal monuments: the construction workshop, the water tower, the mining monument, the Barbara monument and the mosaic monument. The construction workshop behind the Wage Hall dates from the earliest mining period. Special features are the original steel structure, consisting of riveted and screwed parts, and the original window frames and windows in the facades. The special, 30 m high water tower, also behind the Wage Hall, was built a little later, based on a design by Dinger. The mining monument in the nearby Mauritspark residential area, made by Eugene Quanjel in 1937, represents ‘Agriculture’ and ‘Mining industry’. The Barbara monument in the public garden opposite the Wage Hall entrance, made in 1951 by Wim van Hoorn, was commissioned by the Maurits State Mine personnel. Saint Barbara was seen as the patron saint of the miners (and other dangerous occupations).

Mosaic monument Harry Schoonbroodt, 1953
www.koelpiet.nl

The mosaic monument at the crossing between Mijnweg and Tunnelstraat, made by Harry Schoonbroodt, was erected in 1953 as a jubilee gift of the Geleen citizenry to the State Mines. The text on the monument translates as: “The farmer no longer ploughs his furrows, for the waving grain had to yield. May God continue to give us pleasure in our work and may he grant a future to the young.

“...and may he grant a future to the young.”
But not as a miner, for that option definitively disappeared in 1967. It would have to be as a process operator or one of the many other professions created around the (former) Maurits State Mine.
In fact, these professions were created since the foundation of the mine, because with the mining industry the chemistry started…

Visit www.demijnen.nl to check out the pictures from the mining era.
This is a repost of my (Dutch) June 5, 2017 post.
Read my May 20, 2013 blog post about the reason why of my English reposts.

maandag 11 december 2017

Hoe DSM zich tot chemiebedrijf ontwikkelde

In de jaren 1950 en 60 investeerde DSM zwaar in onderzoek om te kunnen concurreren met bedrijven als DuPont, BASF en ICI. Dit onderzoek en daaruit resulterende industriële productie vonden plaats op het huidige Chemelot.


Ureumfabriek Stikstofbindingsbedrijf, 1962
DSM, www.deMijnen.nl

Ureum
Ureum wordt gemaakt van kooldioxide en ammoniak. Het is een meststof, die ook kan dienen als grondstof voor kunststoffen en harsen. BASF startte in 1922 de eerste ureumfabriek. DSM startte pas in 1952 met de ureumproductie, waarvoor een nieuw proces werd ontwikkeld. DSM ontwikkelde zich daarmee tot technologisch leider op het gebied van ureum. De technologie werd via DSM’s kennisdochter Stamicarbon wereldwijd gelicenceerd (in 2009 werd Stamicarbon verkocht aan Maire Tecnimont).

Caprolactamfabriek

Caprolactam
Ook richtte DSM zich op caprolactam, een grondstof voor polyamide (PA), dat kon worden toegepast in synthetische vezels. In 1938 was DuPont begonnen met de productie van een polyamide onder de merknaam Nylon, die inmiddels tot soortnaam is verworden. IG Farben volgde korte tijd later.
DSM baseerde caprolactam op het Duitse proces. De kennis daarover kwam na de Tweede Wereldoorlog voor DSM beschikbaar via de IG Farben-patenten in het kader van herstelbetalingen. Het proces begon met fenol, dat vrijkwam uit cokesovengas.

De caprolactamfabriek werd 65 jaar geleden, in 1952, opgestart. Bij de productie kwam een grote hoeveelheid ammoniumsulfaat vrij. Door de ontwikkeling van het HPO-proces (hydroxylamine phosfaat oxime) kon die hoeveelheid drastisch worden gereduceerd. Het onderzoek was al in 1965 begonnen, maar het duurde tot 1977 voordat DSM de HPO-fabriek kon opstarten. Die tijd was nodig om problemen op te lossen met het chemisch proces, katalysatoren, reactoren en de opschaling.
De afzet van caprolactam verliep vrijwel geheel via het Nederlandse bedrijf AKU (Algemene Kunstzijde Unie), een voorloper van het huidige AkzoNobel.

Polyetheenfabriek

Polyetheen
Polyetheen (PE) werd in 1933 door Reginald Gibson van ICI ontdekt, waarbij etheen onder zeer hoge druk werd gepolymeriseerd. In 1953 ontdekte Karl Ziegler van het Max Planck Institut für Kohlenforschung een tweede polyetheen-proces, waarbij etheen met behulp van een katalysator bij atmosferische druk polymeriseerde. Het ICI-proces leverde LDPE (‘low-density’ polyetheen oftwel hogedruk-PE), het Ziegler-proces leverde HDPE (‘high-density’ polyetheen, oftewel lagedruk-PE).
In 1957 besloot DSM om beide processen te ontwikkelen, aangezien het bedrijf over etheen uit cokesovengas kon beschikken.
De eerste LDPE-fabriek werd in 1959 opgestart op basis van technologie, die van ICI en Spencer Chemical Company werd gekocht. Door de vele toepassingen van plastic werd de algemene levensstandaard aanzienlijk verbeterd.

De hoeveelheid etheen uit cokesovengas was op enig moment onvoldoende en in 1961 werd een naftakraker in gebruik genomen – een mijlpaal, want voor het eerst gebruikte DSM geen grondstof op basis van steenkool.
In 1962 werd ook de HDPE-fabriek opgestart, grotendeels gebaseerd op nieuwe DSM-technologie, die voortborduurde op het Ziegler-proces.

Rubberfabriek

Synthetisch rubber
Giulio Natta van de Milan Polytechnic had ontdekt dat ‘Ziegler-achtige’ katalysatoren konden worden gebruikt om polypropeen (PP) en synthetische rubbers te maken. DSM beschikte over propeen uit cokesovengas of uit de naftakraker, maar had moeite om een productieproces voor polypropeen te ontwikkelen dat geen inbreuk maakte op Natta’s patenten. DSM begon dan ook pas in 1977 met de productie van polypropeen.
Synthetisch rubber is een copolymeer van verschillende monomeren. Op basis van de HDPE-kennis ontwikkelde DSM de synthetische rubber EPDM, die was opgebouwd uit etheen, propeen en dicyclopentadieen (DCPD). Voor het laatstgenoemde monomeer (DCPD) verwierf DSM een licentie van het Britse bedrijf Dunlop. In 1967 – 50 jaar geleden – werd de EPDM-fabriek opgestart en DSM ontwikkelde zich tot wereldleider. Het product met merknaam Keltan kent vele toepassingen in de bouw en de automobielindustrie.
Ziegler en Natta ontvingen in 1963 samen de Nobelprijs voor de Scheikunde.

Melamine

Melamine
Polyetheen, polypropeen en synthetisch rubber zijn zgn. thermoplasten: kunststoffen die bij hoge temperatuur zacht worden. Een ander type kunststoffen betreft thermoharders, die bij hoge temperatuur hard blijven. In de jaren 1920 produceerde Bakelite de kunsthars bakeliet uit fenol en formaldehyde, een thermoharder. In 1936 begon het Zwitserse bedrijf CIBA met de productie van de kunsthars melamine, dat vervolgens ook door American Cyanamid werd gemaakt. Melamine werd onder meer toegepast voor laminaat op tafels en toonbanken.
DSM ontwikkelde zelf een melamine-proces op basis van het productieproces van American Cyanamid, waarbij ureum als grondstof werd gebruikt. In 1967 werd de melaminefabriek opgestart, een van de eerste in de wereld waarbij melamine op industriële schaal uit ureum werd geproduceerd.

Met caprolactam, polyetheen, rubber en melamine had DSM zich getransformeerd van kunstmestfabrikant naar chemieconcern. De rode lijn daarbij was diversificatie op basis van bestaande grondstoffen, zoals cokesovengas en ammoniak, en de inzet van kennis die tevoren was opgedaan met andere activiteiten, zoals mijnbouw en kunstmestproductie.
Overigens bleef DSM nog lang afhankelijk van steenkool, want de omschakeling naar aardgas en olie bleek lastig te zijn. In de jaren zestig werd het cokesovengas als grondstof voor ammoniak vervangen door aardgas, dat in het Groningse Slochteren rijkelijk voorhanden bleek na de vondst, op 22 juli 1959, in het bietenveld van boer Boon.

Lysine
Niet alle ontwikkelingen waren zo succesvol. Zo richtte DSM zich in 1957 op de ontwikkeling van lysine, een aminozuur dat mens en dier vrijwel alleen uit dierlijke bronnen kan opnemen. Lysine werd onder meer getest op proefdieren die nabij het Centraal Laboratorium werden gehouden.
In 1968 werd de lysinefabriek opgestart, maar toen was al duidelijk dat dit product eenvoudiger door middel van biotechnologie geproduceerd kon worden. Daarom werd de fabriek al na zes maanden stilgelegd. Toch was lysine een blessing in disguise, aangezien dit de basis schiep voor verdere diversificatie van DSM in de fijnchemie.

Inmiddels zijn alle hierboven genoemde activiteiten door DSM van de hand gedaan. Zo zijn de caprolactam- en de ammoniumsulfaatfabrieken nu van Fibrant, dat zich positioneert met de slogan “Pure Chemistry Since 1952”. De naftakrakers en de polyetheen- en polypropeenfabrieken op Chemelot zijn van het Saoedische bedrijf SABIC, een van de grootste chemische bedrijven in de wereld. De rubberfabriek is van ARLANXEO, sinds 2016 een joint venture LANXESS en Saudi Aramco. En de ureum- en melaminefabrieken zijn, evenals de ammoniak- en kunstmestfabrieken, van OCI Nitrogen.

Lees ook “Hoe het onder de grond begon”, “De ontdekking van de Mijngod”, “De eerste transitie: van steenkool naar chemie” en “Toen het donkerder werd dan in een mijnschacht”. Ook “En toen was daar de volgende Nederlandse winnaar!” is in dit verband interessant.

maandag 4 december 2017

Op de fiets naar de toekomst

Sportieve fietsers hebben vaak grote belangstelling voor alle denkbare technische en esthetische aspecten van hun rijwiel. De expositie “Fiets-Bike-Fahrrad, design on two wheels” van Cube design museum in Kerkrade was (onder anderen) voor hen de moeite van het bezoeken waard, want daar was de fiets in vele gedaanten te bewonderen.



De fiets neemt in de hedendaagse mobiliteit een belangrijke plaats in, zeker in Nederland. En wie eens goed toekijkt wat er allemaal over het fietspad voorbijrijdt of wie eens goed rondkijkt bij een rijwielhandelaar staat versteld van de variëteit aan fietsen.
Maar omdat het nogal gênant is om fietsers staande te houden om hun fiets eens goed te bekijken en omdat voor je het weet een verkoper over je schouder staat mee te gluren, bracht ik een bezoek aan de fietsexpositie in het Cube design museum.

Cube design museum
Cube laat zien welke impact design, oftewel het ontwerp van alledaagse voorwerpen, heeft op het dagelijks leven. Voor dit museum is geen enkel voorwerp vanzelfsprekend, want het moet eerst – linksom of rechtsom – worden ontworpen. Zo was er tegelijkertijd met de fietsexpositie “Everything you always wanted to know about Toilets”, een expositie met ontwerpen van toiletten in al hun verscheidenheid, met exemplaren van over de hele wereld, ook uit regio’s waar sanitaire voorzieningen rudimentair zijn.
En wat geldt voor alledaagse voorwerpen als het toilet, geldt dus ook voor de fiets: die moeten ontwerpen worden. Om dit te illustreren toon ik de acht modellen die op mij de meeste indruk maakten.

Minimal Bike
Bram Moens, 2016

De Minimal Bike bestaat uit een frame van koolstofvezel en een stuur uit één stuk met volledig geïntegreerde remgrepen en vorkconfiguratie. De kabels zijn in het frame weggewerkt, terwijl de schroeven in het frame zijn verzonken. Hij weegt slechts 6,7 kilo en is daarom bijzonder geschikt voor stadsgebruik. Het verstelbare zadel zorgt ervoor dat mensen van verschillende lengte er comfortabel op kunnen fietsen.
Bram Moens won met deze fiets de Fiets Innovatie Award 2017. Daarnaast is hij de ontwerper van een wielset met slechts twee spaken, vanuit de gedachte: hoe minder spaken, hoe meer snelheid.

Double Pylon
Dr. Alex Moulton, 2015

De Moulton-fiets was bij de lancering in 1962 onmiddellijk een succes. Het was de eerste fiets met zowel volledige voor- als achtervering, hogedrukbanden en een uniek frame. De frameconstructie is afgeleid van de ruimtevaart en het toegepaste roestvrij staal wordt ook gebruikt in de vliegtuigindustrie. Dit model maakt gebruik van het gepatenteerde Flexitor-voorveringssysteem en de Hydrolastic-achtervering om een soepele rijervaring te hebben.

ECCE OPUS Wood
Pierre Lallemand, 2016

De houten Opus Wood wordt geheel met de hand vervaardigd en onderscheidt zich door de afwezigheid van een zadelbuis, en een frame uit één blok dat het achterwiel omhult. Dit model is gemaakt van dennen, esdoorn en kersen – vooral esdoorn wordt ook in de botenbouw gebruikt.

The Urushi Project
Herman van Hulsteijn, 2014

De Urushi is een synthese tussen Westerse tweewielercultuur en de Aziatische traditie van hoogwaardig vakmanschap. Dit model is met de hand gebouwd van roestvrij staal en valt op door de lijn van het frame, die de schuine buis in een golvende curve omtovert. Om de exclusiviteit te verhogen is gebruik gemaakt van de Japanse Urushi-lakwerktechniek om de buis af te werken.

BIOLOVE
Ross Lovegrove, 1997/1999

De BIOLOVE wordt geproduceerd door het Deense bedrijf Biomega. Het frame is gemaakt van een carboncomposiet om een stijve en duurzame carrosserie uit één stuk te creëren. Het elliptische gat verlaagt het gewicht van de fiets, waarvan het stuur en de pedalen inklapbaar zijn, wat het mogelijk maakt de fiets aan de muur op te hangen.

HMK 561-motorfiets
Ralf Kittmann, 2007/2008

De HMK 561 is een uiterst lichte elektrische fiets met een carbon frame uit één stuk en een nieuw aandrijfconcept. Het speciale frame werd ontwikkeld voor vlechtmachines in samenwerking met het Duitse Institut für Flugzugbau (IFB). In plaats van kabels wordt voor het doorgeven van de stroom gebruik gemaakt van elektrische geleidbaarheid van koolstofvezels. Op die manier worden zowel de verlichting als de vier motoren tussen de dubbele velgen aan de voor- en achterkant van de fiets van stroom voorzien. De accu wordt opgeladen wanneer er geremd wordt of heuvelaf wordt gefietst.

Bamboo Bicycle
Ross Lovegrove, 1997/2001

Evenals de BIOLOVE wordt de Bamboo Bicycle geproduceerd door Biomega uit Kopenhagen. Voor deze fiets, een briljante mix van traditie en innovatie, zijn diverse materialen gebruikt, waaronder staal, aluminium, polymeren en bamboe. Dit werd gedaan om de grenzen van buisvormige constructiesystemen te laten zien en het gebruik van duurzame organische materialen te onderzoeken. De Bamboo Bicycle is voorzien van een gepatenteerd inklapbaar stuur, zodat de fiets aan de muur kan worden opgehangen.

De expositie “Fiets-Bike-Fahrrad, design on two wheels” was van 1 juli tot 3 december 2017 te zien in Cube design museum te Kerkrade. Deze expositie werd ontworpen door de culturele organisatie IMF Foundation (www.imffoundation.it) en Design museum Gent (www.designmuseumgent.be).
Ga naar www.cubedesignmuseum.nl voor volgende exposities in Cube design museum; de expositie “Everything you always wanted to know about Toilets” is nog tot 14 februari 2018 te bezoeken.

maandag 27 november 2017

Aan de oever van een machtige rivier

Wij volgden de Mississippi stroomopwaarts van Baton Rouge, Louisiana, tot Memphis, Tennessee. Een lange reis langs historische plaatsen, die zijn getekend door de Grote Rivier.


 Mississippi River
Natchez, Mississippi

Wij staan hier aan de oever van een machtige rivier. De andere oever is daarginds, en deze hier is hier.” Deze strofe uit het lied “Veerpont” van Drs. P kwam in mijn gedachten toen ik op de klif van Natchez stond, neerkijkend op de Mississippi, een van de langste rivieren ter wereld.

Stanton Hall (1858)
Natchez

Amerikaanse Burgeroorlog
Het stadje Natchez (17.000 inwoners) werd in 1790 door de Spanjaarden gesticht en fungeerde tot 1798 als hun hoofdstad. Het is vooral bekend door de antebellum herenhuizen. ‘Antebellum’ betekent van voor de oorlog en daarmee wordt in deze contreien bedoeld: van voor de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865). De vaderlandse geschiedenis van de Verenigde Staten omvat namelijk drie perioden: vóór, tijdens en na die oorlog. De oorlog ging kort gezegd over de afschaffing van de slavernij. De heersende klasse in de Zuidelijke staten wilden dit voorkomen en daartoe scheidden zij zich af van de Noordelijke staten.

Rosedown Plantation
St. Francisville, Louisiana

Iets ten zuiden van Natchez bezichtigden we zo’n antebellum huis, Rosedown Plantation in St. Francisville. Het zag er allemaal heel idyllisch uit, maar we realiseerden ons dat dergelijke herenhuizen gebouwd werden door slaven. Tijdens de rondleiding werd ons verteld welke arbeid slaven verrichtten in de dagelijkse zorg voor de slavenhouders. Maar eigenlijk is dat hooguit het halve verhaal, want zwaarder was de arbeid op de katoenvelden, waarvan de sporen inmiddels zijn uitgewist. Of toch niet, want luister naar de muziek, bijvoorbeeld “Cotton Fields” uit 1940 van Leadbelly (1885-1949).

Vicksburg Bridge
Vicksburg, Mississippi

Voor plantages als Rosedown was de Mississippi de snelweg die een snel transport, in dit geval van katoen, mogelijk maakte. Uiteraard zijn er bruggen, zoals de cantilever vakwerkbrug uit 1973 bij Vicksburg. Dit stadje (25.000 inwoners) ligt op een hoge, steile oever. Daarom was Vicksburg tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog van strategisch belang. Hier werden op 13 januari 1861 de eerste schoten van die oorlog gelost, gericht op het stoomschip Tyler. Immers, wie Vicksburg beheerste, beheerste een groot deel van het stroomgebied van de Mississippi. Dit leidde tot het Beleg van Vicksburg in 1863, waarbij in totaal 20.000 soldaten omkwamen. De Noordelijken overwonnen en dit was, tezamen met Slag bij Gettysburg, een keerpunt in de oorlog.

Het verlies van de Amerikaanse Burgeroorlog had grote impact op de Zuidelijke samenleving. Afro-Amerikaanse slaven verkregen hun vrijheid en de blanke eigenaars van plantages als Rosedown hadden het moeilijk. Tenminste, een tijdje. Rijke blanken bleven grondeigenaar en die grond verpachtten zij aan voormalige slaven en arme (of verarmde) blanken. Dit leidde tot een nieuw exploitatiestelsel dat sharecropping werd genoemd. Hierdoor werd de scheve verhouding tussen welgestelde blanken enerzijds en arme zwarten en blanken anderzijds in stand gehouden.

Vicksburg Riverfrond Murals

Muurschilderingen
Onderlangs Vicksburg, parallel aan de rivieroever loopt een muur, die bij hoogwater dienst doet als waterkering. Deze muur is voorzien van schilderijen met scenes uit de geschiedenis van stad en regio, de Vicksburg Riverfront Murals. We zien de stichting van Vicksburg door de Methodisten, de bouw van bruggen, de riviervaart, bluesmuzikant Willie Dixon, Joseph Biedenharn en de eerste botteling van Coca-Cola en het bezoek van de presidenten William McKinley en Theodor Roosevelt.

Onward, locatie van de berenjacht, 1902

De berenjacht
In november 1902 kwam president Theodor Roosevelt in Onward, een gehucht in de buurt van Vicksburg voor een vierdaagse berenjacht. Hij kwam niet zozeer om te jagen, maar vooral om zich te ontspannen. De jachtgids was Holt Colier, een veteraan uit de Burgeroorlog, die betrokken was bij het neerschieten van 1000 beren, waarvan bijna 150 in één seizoen.

Teddy Roosevelt Bear Hunt
Vicksburg Waterfront Murals

Op 14 november omsingelden de jachthonden een grote beer. Colier knoopte het dier vast aan een boom en riep de president. Toen Roosevelt arriveerde, weigerde hij de beer te schieten.

Drawing the Line in Mississippi
Clifford Berryman

De politieke cartoonist Clifford Berryman tekende deze scene, waarbij de beer echter erg klein was uitgevallen: “Drawing the Line in Mississippi”, een verwijzing naar een actueel grensconflict in die buurt. Al gauw maakten speelgoedfabrikanten “Teddy’s Bears”, de teddyberen.
Wie is er niet groot mee geworden!

Vicksburg Riverfront met hoogwaterstanden

De Grote Overstroming
Markeringen bewijzen dat de muur in Vicksburg er niet voor niets staat. En daarmee komen we toe aan een dramatisch moment uit de geschiedenis van deze streek, de Grote Overstroming van de Mississippi in 1927. Het gevolg was 500 doden, 700.000 daklozen en enorme materiële schade over een zeer uitgestrekt gebied. De ramp was inspiratiebron voor vele muzikanten.

Overstroming Mississippi, 1927

Zoals Charley Patton met “High Water Everywhere” (1929), wiens opname klinkt alsof hij het rivierwater uit zijn gitaar klopt.

The back water done rolled lord, and tumbled, drove me down the line
The back water done rolled and tumbled, drove poor Charley down the line
Lord, I'll tell the world the water done struck Drew’s town.

Lord the whole round country, lord creek water is overflowed
Lord the whole round country, man, is overflowed
(spoken: You know, I can't stay here, I'm bound to go where it's high boy.)
I would go to the hill country, but they got me barred.

Now looky now, in Leland, Lord, river is rising high
Looky here, boys around Leland tell me river is raging high
(spoken: Boy, it's rising over there, yeah.)
I'm going over to Greenville, bought our tickets, good bye.

Auto op de veranda, overstroming Mississippi, 1927

En Randy Newman met “Louisiana 1927” (1974).

What has happened down here is the winds have changed
Clouds roll in from the north and it started to rain
Rained real hard and it rained for a real long time
Six feet of water in the streets of Evangeline.

The river rose all day, the river rose all night
Some people got lost in the flood, some people got away alright
The river has busted through clear down to Plaquemines
Six feet of water in the streets of Evangeline.

Dijkdoorbraak Mississippi, 1927

En Bob Dylan met “High Water (for Charley Patton)” (2001).

High water risin’—risin’ night and day
All the gold and silver are bein' stolen away
Big Joe Turner lookin’ east and west
From the dark room of his mind
He made it to Kansas City
Twelfth Street and Vine
Nothin' standing there
High water everywhere.

High water risin’, the shacks are slidin’ down
Folks lose their possessions—folks are leaving town
Bertha Mason shook it—broke it
Then she hung it on a wall
Says, “You’re dancin’ with whom they tell you to
Or you don’t dance at all”
It’s tough out there
High water everywhere.

Overstroming Mississippi 2011
Casino’s van Tunica Resorts staan onderwater

Vlakbij ons hotel in Tunica Resorts (Robinsonville) stond een geheel verlaten hotel. Je ziet dat hotel onderaan de foto hierboven. Het verband tussen de overstroming en de hotelsluiting laat zich denken.


Het waarschuwingsbord dat we daar in de buurt zagen, namen we dan ook zeer ter harte.

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”, “Wandel mee door “The Big Easy’” en “Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”.

maandag 20 november 2017

Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou

Volgens het bekende Hank Williams-lied “Jambalaya” kun je aan de bayou een hoop plezier hebben. De geschiedenis van de Amerikaanse staat Louisiana leert echter dat men daar vaak z’n lol wel op kon. Een verkenning ter plaatse.

Alligator
Lake Martin, St. Martin Parish, Louisiana

Luister bij het lezen van deze blogpost naar de Spotify-playlist “Blog Klaas Bos – Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”.

 Highway 90
Morgan City, Louisiana

Dwars door het moeras leiden hoge bruggen en lange viaducten het verkeer van en naar New Orleans (lees “Wandel mee door ‘The Big Easy’”). Highway 90, van New Orleans via Houma, Franklin en New Iberia naar Lafayette, volgt een hoge rug in het landschap. Noordelijk daarvan liggen de moerassen van het Atchafalaya Basin en zuidelijk de moerassen van het Terrebonne Basin, die overgaan in de Golf van Mexico. Op dat hoger gelegen deel wordt suikerriet verbouwd.

Mandelay National Wildlife Refuge Natural Trail
Terrebonne Basin, Louisiana

Cajun Country
Dit is Cajun Country. Dit is het gebied van de bayous, het uitgestrekte en lastig toegankelijke stelsel van rivierarmen, dat de delta van de Mississippi River vormt.
We hadden in New Orleans al met de Cajun-cultuur kennisgemaakt, met het eten in de vorm van gator tamales with creole potatoes en crawfish étoufée (van rivierkreeft), en met de cajunmuziek (met accordeon, viool en wasbord).

Acadian Village
Lafayette, Louisiana

De Acadiërs
Om nader te kennis te maken met de Cajun-cultuur dachten wij: “Allons à Lafayette”, volgens de oproep die de accordeonist Joe Falcon al in 1928 deed. Vlakbij deze stad is het openluchtmuseum Acadian Village, dat inzicht geeft.

 The Expulsion of the Acadians from Prince Edward Island
Lewis Parker (1926-2001)

De naam van dit museum verwijst naar Acadië. Dit is een gebied in Noordoost-Amerika, waarvan de Canadese provincie Nova Scotia ongeveer het midden vormt. In de zeventiende eeuw viel dit onder Frans bestuur, totdat het bij de Vrede van Utrecht in 1713 overging naar de Britten. Die maakten zich zorgen over de loyaliteit van de Fransen in Acadië. In 1755 brandden de Britten de huizen af van Acadiërs die nog geen trouw hadden gezworen aan de Britse koning. Diegenen die daarna nog weigerden, werden uit Nova Scotia verbannen.
Velen van hen kwamen uiteindelijk terecht in Louisiana, dat toen nog onder Frans bestuur stond. Ze vormden de kern van de Franstalige bewoners van Louisiana, die later Cajuns (afgeleid van Acadië) werden genoemd.
Kortom, de Cajun-cultuur komt voort uit een hoop ellende.

 The Pavilion
Acadian Village

Het museum toont de gebouwen van de Cajuns, originelen en replicas: woningen die stammen uit de eerste helft van de negentiende eeuw, de New Hope Chapel uit 1850, een winkel uit 1860, een smidse, een dokters- en een tandartspraktijk en het typische paviljoen dat dienst deed als feestzaal.

We zien ook dat men hier muzikanten uit de regio, zoals Amédé Ardoin (1898-1942), hoog houdt door hun platen uit te stallen. Deze Ardoin maakte in 1928 de eerste opnamen van wat later zydeco werd genoemd. Deze muziekvorm kwam voort uit de muziek van de Cajuns en werd gespeeld door de creoolse bevolking van Louisiana., d.w.z. door de afstammelingen van Afrikaanse slaven. In vergelijking met cajunmuziek is zydeco meer uptempo en opzwepend.

 Lake Martin, St. Martin Parish, Louisiana

Swamptour met Bryce
In het motorbootje van Bryce Fuselier van Acadiana Swamp Tours maakten wij vervolgens een rondvaart door het moeras. In feite is Lake Martin bij Breaux Bridge een meer, omgeven door een dijk, maar het is volledig aan de natuur prijsgegeven. Wat hier meteen opviel waren de cypressen met hun naar onderen uitlopende stammen, die deze waterbestendige bomen stevig in de zachte bodem verankeren.
Dit gebied is het domein van reigers, ibissen, brulkikkers, schildpadden, beverratten, visarenden en alligators. We hadden het genoegen om ook laatstgenoemde aan te treffen, verschillende exemplaren zelfs – gelukkig vanaf een veilige afstand: de handen binnenboord houden!

Bryce vertelde veel wetenswaardigs over het ecosysteem. Hij was naar eigen zeggen een echte Cajun, d.w.z. dat hij een andere kijk op wildlife had dan de meesten van zijn passagiers. Misschien om ons op dat vlak te testen, gaf hij bij elke diersoort de receptuur, zoals: “Die vogel is lekker met gebakken uien.” Na de gator tamales in New Orleans kon hij ons in dit punt over alligators niet veel meer vertellen.
Trouwens, in “Eigen ‘hypocaustum’ is goud waard” is een mooi recept met flamingo te lezen.

 Eendenjachthut
Lake Martin

Bryce gaf ons toegang tot een eendenjachthut, middenop het meer, op palen geconstrueerd. En hij toonde ons een rivierkreeftenval. Daarbij vertelde hij ons een anekdote uit zijn jeugd.

Familiefeest
Bryce begon: “Ik weet niet hoe jullie zijn opgegroeid, maar wij hadden het best goed. En we hadden een grote familie. Ik was ongeveer acht jaar toen mijn moeder vertelde dat er een groot familiefeest zou worden gegeven. Ik ontmoette al mijn neefjes en nichtjes en we speelden uren achtereen. Dat was fantastisch!”
“Op een gegeven moment kwam er een vrachtwagen het erf opgereden en die laadde kratten uit. En in die kratten zaten levende kippen. Mijn moeder deed zo’n krat open en begon die kippen een-voor-een de nek om te draaien. Daarna gaf ze elk van mijn neefjes en nichtjes, en mij ook, zo’n dode kip. Wij moesten al die kippen plukken, waarna ze door mijn ooms en tantes verder werden verwerkt. Ik zat helemaal onder de veren, verschrikkelijk was dat!”
“Een tijd later kondigde mijn moeder aan dat er weer een familiefeest zou worden gehouden. Ik wist hoe laat het was en verstopte mij. Ik hoor mijn moeder nog roepen: ‘Rotjong, waar zit je!’”

 Schildpad
Lake Martin

Later kwamen wij in Memphis, waar we een kijkje namen in het luxe Peabody Hotel. We waren precies op tijd voor de marcherende eenden. Enkele eenden zijn sinds de jaren 1930 vaste gasten in het hotel, het blijvende gevolg van een grapje. Tweemaal per dag, om elf en vijf uur, worden ze vanuit een marmeren fontein in de lobby over een rode loper naar de lift geleid. Deze Peabody Duck March gaat met het nodige ceremonieel gepaard, waarbij die lobby steevast bomvol mensen zit. Daardoor kregen wij slechts een glimp van die eenden te zien, terwijl we ons afvroegen: “Welk recept zou Bryce daarbij hebben?

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”; meer over de Verenigde Staten in volgende blogposts.

maandag 13 november 2017

And then there was the next Dutch winner!

The Dutch were very proud when Ben Feringa was awarded the Nobel Prize for Chemistry 2016. Wow, a Dutch winner! Applications of his molecular machines still need to be developed. However, in the practical application of his research he might follow other laureates, thanks to whom the chemical industry was developed – also at Chemelot. Here’s an historic overview to mention a few of them.

Ben Feringa

Chemical thermodynamics
The first Nobel Prize laureate in 1901 was also Dutch: Jacobus van ‘t Hoff. He received the prize for his work on chemical thermodynamics. This is fundamental knowledge: without understanding chemical thermodynamics there cannot be chemical manufacturing at Chemelot.

Nitric acid
The German chemist Wilhelm Ostwald (Nobel Prize 1909) developed the Ostwald process for nitric acid. Nowadays, OCI Nitrogen operates three nitric acid plants at Chemelot for nitrogenous fertilizers.

Ammonia
The German chemist Fritz Haber (1918) invented (together with Carl Bosch) the Haber-Bosch process to synthesize ammonia. OCI Nitrogen has two ammonia plants in operation at Chemelot. Ammonia is used as a feedstock for several products that are manufactured on site.
Later (1931), Carl Bosch also received the Nobel Prize, together with Friedrich Bergius, for their contribution to the invention and development of chemical high pressure methods, which are widely applied in the chemical industry.

Colloids
The Austrian-Hungarian Richard Adolf Zsigmondy received the Nobel Prize for his work on colloids (1925). There are various products at Chemelot that possess characteristics of a colloid; a colloid being a mixture in which one substance of microscopically dispersed insoluble particles is suspended throughout another substance (read “A separate post about separation”). Therefore, the understanding of colloids is crucial for the synthesis and/or handling of these kinds of products.

Molecular structure
The Dutch, Maastricht-born chemist Peter Debye did a lot of fundamental research on the structure of molecules, for which he was awarded the Nobel Prize in 1936.

Macromolecular chemistry
In 1922, the German chemist Herman Staudinger discovered that polymers consist of long chains of atoms. Before that, scientists believed that polymers were clusters of small molecules (colloids). In 1953, he received the Nobel Prize. Today, polymers represent the most important product at Chemelot in terms of quantity.

Polymers
The German Karl Ziegler and the Italian Giulio Natta received the Nobel Prize in 1963 for their discoveries in the field of the chemistry and technology of polymers. Without their invention, there would be no polyethylene, no polypropylene, and no synthetic rubber. So, half of the companies at Chemelot are tributary to these two laureates. For instance, ARLANXEO synthesizes rubber with a Ziegler-Natta catalyst.

Molecular machines
Finally, in 2016, we have the first Dutch Nobel Prize for Chemistry laureate since 1936 and 1995 (Paul Crutzen). Ben Feringa, Jean-Pierre Sauvage, and Fraser Stoddart received the prize for the design and synthesis of molecular machines. The knowledge about these very small systems may foster the realization of ever more complex, versatile, and effective molecular machines for areas of nanotechnology.
The future will tell if we ever get these ‘machines’ running at Chemelot or Brightlands Chemelot Campus…

This is a repost of my (Dutch) September 11, 2017 post.
Read my May 20, 2013 blog post about the reason why of my English reposts.

maandag 6 november 2017

“Vertrouwen in de toekomst”

Dit is de titel van het regeerakkoord van het kabinet Rutte III, dat op 26 oktober werd beëdigd. Wat staat ons met dit kabinet te wachten op het gebied van innovatie en ondernemerschap, enkele van de thema’s die de toekomst van Brightlands en Chemelot definiëren?


In “Naar een regering met oog voor innovatie en ondernemerschap” ging ik na hoe de politieke partijen, die op 15 maart meededen aan de Tweede Kamerverkiezingen, tegen deze thema’s aankijken. Vier ervan – VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – vormen nu het kabinet Rutte III.

Beleidsmaatregelen
In het regeerakkoord vinden we – afgezien van algemeen beleid – maatregelen die relevant zijn voor de thema’s innovatie, ondernemerschap en duurzaamheid (vooral in relatie tot Brightlands en Chemelot).

Onderwijs en onderzoek 
Structureel wordt 100 miljoen euro per jaar beschikbaar gesteld voor een dekkend aanbod en versterking van de kwaliteit van het techniekonderwijs op het vmbo.
Bij de herziening van de bekostigingssystematiek voor het hoger onderwijs is specifieke aandacht voor technische opleidingen.
In het beroepsonderwijs krijgen vakmensen, techniek en ambacht prioriteit, herwaardering en een nieuwe impuls. Het Techniekpact en het Platform Bètatechniek worden voortgezet.
De behoefte aan (technisch geschoold) personeel op Chemelot zal de komende jaren naar verwachting toenemen.

De aantrekkelijkheid van het Nederlands onderwijs voor buitenlandse studenten wordt versterkt, met behoud van de toegankelijkheid.
Op Brightlands studeren aan de Universiteit Maastricht relatief veel buitenlandse studenten.

Het budget voor fundamenteel onderzoek wordt verhoogd tot 200 miljoen euro per jaar. Daarnaast komt 200 miljoen euro per jaar extra beschikbaar voor toegepast onderzoek. Onderdeel daarvan is een extra investering bij grote technologische instituten die aantoonbaar aan marktbehoeften tegemoet komen en publiek-private samenwerking bij universiteiten en hogescholen met focus op bèta en techniek.
De financiering van het onderzoek aan universiteiten wordt sterker gekoppeld aan onderzoeksinspanningen, wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke impact. Speciale aandacht gaat uit naar technische wetenschappen en onderzoeksgroepen die te maken hebben met hoge kosten. NWO geeft prioriteit aan fundamenteel onderzoek in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda en de topsectoren.
‘Open science’ en ‘open access’ worden de norm in wetenschappelijk onderzoek.
Op Brightlands zijn Universiteit Maastricht en enkele instituten voor toegepast wetenschappelijk onderzoek op het gebied van chemie en materialen gevestigd; chemie is een van de topsectoren.

Economie, innovatiebeleid en vestigingsklimaat
Het topsectorenbeleid, gericht op samenwerking van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid, zal sterker worden gefocust op de economische kansen die de volgende drie grote maatschappelijke thema’s bieden:
  • Energietransitie/duurzaamheid
  • Landbouw/water/voedsel
  • Quantum/hightech/nano/fotonica.
Chemie is een van de topsectoren.

Start-ups en publiek-private samenwerking met het midden- en kleinbedrijf worden gestimuleerd.
Het mkb verdient een krachtiger rol in het innovatiebeleid. De Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT) en de innovatiekredieten voor het mkb worden uitgebreid.
Start-ups en het mkb zijn belangrijk voor de ontwikkeling van Brightlands en Chemelot.

De oprichting van een Nederlandse financierings- en ontwikkelingsinstelling, InvestNL, wordt doorgezet en daarvoor wordt 2,5 miljard euro als eigen vermogen beschikbaar gesteld.
InvestNL is mogelijk een optie voor de financiering van initiatieven op Brightlands en Chemelot.

Klimaat en energie; hervorming belastingstelsel
Er komt een nationaal Klimaat- en energieakkoord. Als uitgangspunt geldt de doelstelling van 49%-reductie in 2030. Deze doelstelling impliceert een additionele reductie ten opzichte van ongewijzigd beleid van 56 Mton CO2. Relatief veel emissiereducties vinden plaats in de industrie, omdat daar een groot (technisch) besparingspotentieel is dat tegen relatief lage kosten benut kan worden.
De chemie (op Chemelot) is een belangrijk sector binnen de industrie.

Met middelen uit de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+), die oplopen tot 3,2 miljard euro per jaar, zal een kostenefficiënt klimaatpakket worden vormgegeven dat stuurt op emissiereductie. De SDE+ wordt verbreed om onder andere afvang en opslag van koolstofdioxide te stimuleren. Dit kan een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van emissies in de industrie, de elektriciteitssector en afvalverbrandingsinstallaties.
Het kabinet zal in overleg treden met het Havenbedrijf Rotterdam en de bedrijven aldaar om het grote potentieel dat er in de regio Rijnmond is voor koolstofdioxide-afvang en -opslag en restwarmte te benutten.
Ook op Chemelot komen relatief grote hoeveelheden CO2 vrij.

Milieuvervuilend gedrag wordt beprijsd, door de invoering van een CO2-minimumprijs in de elektriciteitssector (oplopend tot 43 euro in 2030), aanpassingen in de energiebelasting en een hogere belasting op het storten en verbranden van afval. Hierdoor ontstaan prikkels voor energiebesparing en emissiereductie. De opbrengst van de vergroening wordt teruggesluisd naar lagere lasten voor burgers en bedrijven.
De chemie valt weliswaar niet binnen de elektriciteitssector, maar deze maatregelen raken ook de chemie (op Chemelot).

Gaswinning 
Voor de structurele vermindering van de vraag naar Groningengas zal het gebruik van gas voor energieopwekking en als grondstof en brandstof in de industrie worden teruggedrongen. Het kabinet zal in onderhandeling treden met de afnemers en bezien of zij kunnen overschakelen op duurzame bronnen of – als dat niet mogelijk is – op hoogcalorisch (geïmporteerd) gas.
Op Chemelot worden relatief grote hoeveelheden aardgas gebruikt.

Circulaire economie
Als onderdeel van de klimaatopgave worden de afspraken uit het “Rijksbreed programma Circulaire Economie” en de transitieagenda’s uit het Grondstoffenakkoord uitgevoerd.
De ontwikkeling van de circulaire economie raakt ook de chemie (op Chemelot).

Grensregio’s
Er wordt werk gemaakt van het wegnemen van belemmeringen die mensen ervaren in de grensregio’s. Samen met Duitse en Belgische overheden worden de belangrijkste knelpunten op het terrein van infrastructuur en sociale zaken en werkgelegenheid aangepakt.
Brightlands en Chemelot zijn gelegen in de grensregio Zuid-Limburg.

Het regeerakkoord 2017-2021 “Vertrouwen in de toekomst” is online beschikbaar.

maandag 30 oktober 2017

Wandel mee door “The Big Easy”

New Orleans is een bruisende stad. Ontdek met mij (bij windstil weer) de wijk French Quarter, de muziek die hier klinkt en Mardi Gras. Met wat hete saus maken we het ‘lekker’ pittig.

New Orleans is gelegen aan de Mississippi River

New Orleans werd in 1718 gesticht door de Fransman Bienville, die de plaats vernoemde naar de hertog van Orléans. Vanwege z’n ligging aan een bocht in de Mississippi River werd de stad ook “Crescent City” genoemd en men spreekt ook over “The Big Easy”. De stad floreerde begin negentiende eeuw door de katoen- en slavenhandel. Nu is het een agglomeratie met zo’n 1,2 miljoen inwoners, de grootste stad van de staat Louisiana.

Straatbeeld, New Orleans

Decatur Street

Muziek
Wij gingen in New Orleans op zoek naar de muziek waaraan de stad zijn faam ontleent: gospel, dixieland, cajun, zydeco. Daarvoor moet je naar het centrum, naar French Quarter. Hier liepen we door straten als Chartres Street, Decatur Street en Toulouse Street.

Bourbon Street  
Bekijk mijn filmpje van het straatbeeld

Veel van deze straten waren inspiratie voor muziek, zoals “Bourbon Street Parade”:

Let's fly down or drive down
To New Orleans.
That city has pretty
Historic scenes.
I'll take you, parade you
Down Bourbon Street.
There's a lot of hot spots, you'll see lots of big shots,
Down on Bourbon Street.

Ik ken dit nummer in een uitvoering van de trompettist Louis Armstrong, naar wie het park aan de rand van French Quarter genoemd is (https://youtu.be/EuQPfZGVBus).

Bluesband “Raw Beans”, The Gazebo Cafe
“The House of the Rising Sun”

Om te beginnen: het is tot ’s avonds laat enorm druk in French Quarter. Nergens op onze reis troffen we zoveel mensen bij elkaar, een kleurrijk ‘gezelschap’. De levendigheid werd kracht bijgezet door enthousiaste straatbands.

Straatband

Vanuit de vele kroegen schalden rommelige rockbandjes. Tussen die cafés vonden we restaurants, nachtwinkeltjes en nachtclubs. Opmerkelijk is het ontbrekende van de verder alomtegenwoordige ketenrestaurants.

Gietijzeren balkon in New Orleans

Er zijn prachtige gevels, voorzien van prachtige gietijzeren balkons, die gestut worden door dunne pilaren die op de trottoirrand rusten. Andere gebouwen zijn opzichtig (of: afzichtelijk) versierd met voodoo-motieven: schedels, hele skeletten

In de Tropical Isle’s Bayou Club aan Bourbon St speelden achtereenvolgens twee cajun bandjes swamp music; muziek die ons verankerde in de streek waar wij ons bevonden (https://youtu.be/8IoORFR7LTU).

Door de hitte (overdag ruim 30 graden Celcius) was het er sowieso al broeierig. En hier wordt toegestaan wat in de rest van de Verenigde Staten streng verboden is, zoals het zichtbaar meedragen van alcoholhoudende dranken. Dit trekt een grote schare jongeren, die hier bij rockmuziek eens flink de beest uithangen – met weinig plaats voor gospel en dixieland. Dus naarmate de avond vorderde werd de sfeer steeds uitgelatener.  

Hannah’s Krewe of Seven Stars Parade
Het carnaval heet hier “Mardi Gras”: ‘vette dinsdag’. En hoewel Mobile, MS, claimt dat het daar ooit begon, heeft New Orleans hier een deel van zijn roem aan te danken. Wij waren er op het verkeerde moment, maar blijkbaar zijn er ook buiten het seizoen optochten die de sfeer van Mardi Gras oproepen. En daarvoor vielen we met de neus in de boter.

 
 


Hannah’s Krewe of Seven Stars Parade

We waren getuige van “Hannah’s Krewe of Seven Stars Parade”, een grote optocht met praalwagens, showbands en majorettes, dwars door het centrum. Een gebruik tijdens Mardi Gras en ook bij deze optocht is dat vanuit de praalwagens felgekleurde kralenkettingen worden gegooid. In no time liep de halve stad met kralen om de nek. Bekijk mijn filmpje van Hannah’s Krewe of Seven Stars Parade.

Ruime keuze aan pepersauzen

We doen er ook nog een pepertje bij
Onderweg naar New Orleans kwamen we in een winkeltje waar een heel assortiment pepersauzen werd aangeboden: Cow Pie, 5 Pepper, Getty Up To Go, Hotter Than Hot, Armadillo, Bombero, Reaper, enzovoort.

Pepper Palace, New Orleans

In de stad zelf bezochten we de speciaalzaak Pepper Palace. Hier werd in cadeauverpakking “The End” verkocht. Deze saus zou verboden moeten worden, zo scherp! Men had er ook de mierikswortelsaus “Nasal Napalm”.

Mcllhenny Company, Avery Island

De meest bekende pepersaus is Tabasco en wij bezochten de plaats waar dit wordt geproduceerd, 200 km ten westen van New Orleans: Avery Island, LA, vlakbij New Iberia.

De saus wordt hier, op een parkachtig terrein, omgeven door moeras, sinds 1868 geproduceerd door de McIlhenny Company. Voor fijnproevers – die hun smaakpapillen nog op orde hebben – zijn er verschillende smaken verkrijgbaar.  Zo kocht ik de “Family Reserve” – superfood, d.w.z. het voedt niet, maar het is wel super.

Van oorsprong is Tabasco een manier om zout (en pepertjes) tot waarde te brengen. Sinds 1791 werd zout gewonnen uit pekelbronnen en sinds 1862 uit een zoutmijn. In 1863, tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog werd die zoutmijn verwoest. In dit verband kun je “Salt: A World History” (“Zout: een wereldgeschiedenis”) door Mark Kurlansky (2002) lezen.

Scoville-eenheden

Pepertjes en de sauzen die daarvan (en van azijn en zout) worden gemaakt, komen in verschillende sterktes. Voor die sterkte bestaat een objectieve schaal, die rekent in Scoville-eenheden. De sterkte van gewone Tabasco is ongeveer 30.000 eenheden, maar die van “The End” komt naar verluid overeen met pepperspray. En pepperspray is verboden – in Nederland tenminste.

Ga maar na, want dit zijn de stadia van “The End”:
  1. De voortekenen
  2. The End” proeven
  3. Snijdende pijn op de tong
  4. Spijt
  5. Paniek
  6. Proberen verlichting te vinden
  7. Keuzes in het leven heroverwegen
  8. Tweede golf van paniek
  9. Bereidheid om de vloer af te likken om de pijn te verlichten
  10. Overleven
  11. Zweren dit nooit meer te doen
  12. Deze ervaring delen.

Streetcar in New Orleans

Orkanen
Wie New Orleans vanuit het oosten nadert, kan zich voorstellen dat een orkaan hier heel wat schade kan aanrichten. Nog in de staat Mississippi werden we gewaarschuwd door borden: “Hurricane Evacuation Route”. En ik vond daar de folder “Hurricane Guide 2017” met een “Hurricane Evacuation Map”.
Highway 10 voert via een kilometerslang dubbel viaduct over het Lake Pontchartrain: water en moeras als brede middenberm, met in de verte hoge bruggen. Dit enorme meer, deze binnenzee, scheidt New Orleans ruwweg van het vasteland van Amerika. En voorzover die scheiding niet volledig is, bestaat dat ‘vasteland’ grotendeels uit moeras, dat bovendien door de grote Mississippi River wordt doorsneden.
Een week nadat wij in dat gebied waren kondigde de overheid maatregelen af vanwege een aanstormende orkaan. Ik begreep waarom Katrina in augustus 2005 zo rampzalig kon zijn (1.800 doden).

In herinnering aan de zanger en pianist Fats Domino, die afgelopen dinsdag in zijn geboortestad New Orleans overleed, hij werd 89 jaar. Door Katrina verloor hij zijn bezittingen, de Coast Guard redde zijn leven.  

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”, meer over de Verenigde Staten in volgende blogposts.