maandag 28 november 2016

De perfecte mix van licht en donker

Wie zou denken dat het heldere dat doorklinkt in de naam ‘Brightlands’ gecombineerd kan worden met het spreekwoordelijk ‘donkere’ van de Middeleeuwen? Center Court, het splinternieuwe centrale gebouw van Brightland Chemelot Campus, laat zien dat dat wel degelijk mogelijk is.

Center Court, Brightlands Chemelot Campus
Ector Hoogstad Architecten, foto Dols Fotografie

In Chemelot, sinds vijftien jaar de naam van het chemiepark in Zuid-Limburg, zit de verwijzing naar “chemie” en “plaats” (Engels: “lot”) verborgen. Ik ben al heel wat mensen tegengekomen die ook een verband leggen met Camelot, het legendarische kasteel van koning Arthur, de plaats waar in een grijs verleden de Ridders van de Ronde Tafel bijeenkwamen.

In het nieuwe Center Court, dat op 16 november 2016 door Commissaris van de Koning Theo Bovens werd geopend, is die vergelijking tussen Chemelot en Camelot doorgetrokken. De vergaderzalen zijn daar namelijk vernoemd naar ridders uit de Arthurlegende:
  • Bors
  • Cadof
  • Caradoc
  • Dagonet, de brainstormruimte
  • Gareth
  • Pellinore
  • Lamorak
  • Lancelot, met een echte ronde tafel
  • Lionel, de lunchkamer
  • Safir, de centrale hal
  • Tor
  • Tristan
  • Ywain
  • En natuurlijk Arthur, het 300 zitplaatsen tellende auditorium
  • En dan is er nog de sporthal Merlin.
Niet alle ridders zijn vernoemd, opvallende afwezigen zijn Parzival en Galahad, maar we moeten rekening houden met de beoogde groei van de campus.

Wie waren die figuren eigenlijk?
Soms worden de Ridders van de Ronde Tafel ‘semi-historisch’ genoemd. Zo heeft de leiderfiguur Arthur vrijwel zeker ooit geleefd, maar het is niet bekend waar (waarschijnlijk in Engeland) en wanneer (gesneuveld in het jaar 537?). De verhalen die over hem de ronde doen gaan misschien terug op historische bronnen, maar het zijn vooral volksverhalen van schrijvers uit Noordwest-Europa die sinds de twaalfde eeuw zijn opgeschreven.

In die Arthurverhalen vormen beschavingsidealen, zoals dapperheid, loyaliteit, beminnelijkheid en vriendelijkheid, een rode draad. Meestal worden de ridders geconfronteerd met een uitdaging, die vaak inhoudt dat een ridder iets moet zoeken. Hij keert terug als overwinnaar, met het gevonden object en meestal ook met een jonkvrouw.

Hieronder mijn interpretatie van het Arthurverhaal.

Slag bij Mons Badonicus

Het Arthurverhaal
Arthur was een Britse legeraanvoerder die tijdelijk een halt toeriep aan de veroveringen van de Angelsaksen in Brittannië, nadat de Romeinse legioenen waren vertrokken. Hij won meerdere veldslagen tegen de Saksen, waaronder de slag bij Mons Badonicus (Mount Badon).

Nadat zijn vader was gesneuveld nam de magiër Merlijn de jonge prins Arthur onder zijn hoede en liet hem uit veiligheidsoverwegingen opvoeden bij een eenvoudig gezin. Merlijn plaatste op het kerkhof van Londen een steen met daarop een aambeeld en daarin het zwaard Excalibur. Merlijn vertelde dat degene die dit zwaard uit het aambeeld zou trekken, de wettiggeboren koning van Brittannië zou zijn. Vele edelen probeerden het, maar tevergeefs. Op een dag zag de jonge Arthur het zwaard uit het aambeeld steken en trok het er zonder moeite uit.

De Ridders van de Ronde Tafel

Arthur liet Camelot bouwen. Hij trouwde met de schone Guinevere en als huwelijkscadeau kreeg hij een ronde tafel, met plaats voor twaalf ridders. Daarbij moet je weten dat Arthur een zoon had bij Morgause: Mordred. Deze Morgause had ook vier zonen bij koning Lot van de Orkney-eilanden: Gareth, Walewein, Agravaine en Gaheris.

Pellinore
Pellinore was de koning van het land van de Heilige Graal. Hij wierp zijn familie in een bloedige strijd toen hij koning Lot in een gevecht doodde. Tien jaar later wreekten Lots zonen Walewein en Gaheris hun vaders dood door Pellinore in een duel af te slachten.

Lamorak belaagd

Lamorak
De zonen van Pellinore waren Lamorak, Tor, Aglovale en Parzival. De jonge en knappe Lamorak begon een affaire met Lots weduwe Morgause. Gaheris betrapte de twee geliefden samen, terwijl Morgause verbleef op Waleweins landgoed. Gaheris onthoofdde zijn eigen moeder, maar Lamorak wist te ontsnappen en dook onder. Lamorak verscheen weer op een toernooi en legde zijn situatie uit aan koning Arthur, maar hij weigerde het voorstel van Arthur om een wapenstilstand in te lassen. Toen Lamorak vertrok werd hij belaagd door de broers Walewein, Gaheris, Agravaine en Mordred. Mordred gaf Lamorak de doodslag.

Lancelot
Door een heldhaftige reddingsactie om Arthurs geliefde Guinevere uit handen van de vijand te redden, kreeg Lancelot de kans om tafelridder te worden. Hij werd de rechterhand van Arthur. Tijdens een lange afwezigheid van Arthur raakten Guinevere en Lancelot verwikkeld in een liefdesaffaire. Toen Arthur hier achter kwam, moest Lancelot vluchten en werd Guinevere veroordeeld tot de brandstapel. Arthur wist dat Lancelot alles zouden doen om haar te bevrijden en daarom riep hij zijn ridders op om de brandstapel te bewaken. Lancelot verscheen ten tonele en redde Guinevere van de executie, maar in het gevecht werden Gaheris en Gareth, de broers van Walewein, gedood.
Daarop dwong Walewein Arthur tot een oorlog tegen Lancelot. Toen Arthur naar Frankrijk overstak om Lancelot te achtervolgen, liet hij Guinevere bij Mordred achter. Deze wilde echter zelf met haar trouwen, om zo de troon te kunnen bestijgen. Dat leidde tot de fatale slag bij Camlann, waarbij Mordred sneuvelde, Arthur dodelijk gewond raakte en het koninkrijk ten onder ging.

Safir was de zoon van de Saraceense koning Esclabor. Eens vochten Safir en zijn broer Palamedes met elkaar om een jonkvrouw. In hun volle wapenuitrusting waren ze beiden onherkenbaar. Na een zwaardgevecht van een uur raakten ze onder de indruk van elkaars dapperheid en besloten ze hun identiteit bekend te maken. De broers schrokken en verzoenden zich. Ze sloten zich aan bij Lancelot in zijn strijd tegen koning Arthur.

Het bereiken van de Heilige Graal

De Heilige Graal
Parzival, de zoon van Pellinore, ging met Bors en Galahad, de zoon van Lancelot, op zoek naar de Heilige Graal. De Heilige Graal was de beker waarin het bloed van Christus was opgevangen bij zijn kruisiging en die door Jozef van Arimathea in veiligheid werd gebracht, mogelijk naar Glastonbury in Engeland. De graal zou bovennatuurlijke krachten bezitten.
Galahad vond de graal en de drie tafelridders brachten de graal naar het mythische eiland Sarras, ergens in het Midden-Oosten. Galahad en Parzival stierven daar en Bors keerde als enige terug naar het hof van Arthur.
Bors kwam eens voor een dilemma komt te staan: hij moest kiezen tussen het redden van zijn broer Lionel, die door een groep strijders dreigde doorboord te worden met spietsen, en een jonkvrouw, die door een ridder ontvoerd dreigde te worden. Hij koos voor de vrouw, maar bad dat het met zijn broer goed zou komen. Uiteindelijk versloeg Lionel zijn belagers en was boos op Bors en wilde hem vermoorden. Maar er flitste een donderslag op zijn zwaard, waarna de broers weer vriendschap sloten.

Caradoc
Caradoc de Oudere trouwde met de schone Ysave, maar zij werd spoedig verleid door de tovenaar Eliavres. Eliavres sprak een vloek uit over Caradoc, waardoor hij beesten aanzag voor zijn vrouw, terwijl de tovenaar bij Ysave een zoon verwekte. Caradoc de Oudere noemde de zoon naar zichzelf en Caradoc de Jongere werd ook tafelridder. Daar verscheen Eliavres en hij daagde een ridder uit om hem te onthoofden, maar: mocht hij dat overleven dan zou de tovenaar die ridder onthoofden. Caradoc nam die uitdaging aan. Nadat de tovenaar als bij toverslag zijn hoofd had teruggeplaatst bood Caradoc zijn nek aan. Eliavres weigerde echter hem te doden en onthulde dat hij zijn echte vader was. De tovenaar werd daarop vernederd en opgesloten, ver van zijn maitresse Ysave.

Dagonet
Dagonet was de geliefde nar van koning Arthur. Hij beschouwde zichzelf als een moedige strijder, maar bij het minste of geringste vluchtte hij. Hij hield de tafelridders graag voor de gek. Op hun beurt gebruikten de tafelridders Dagonet om hun vijanden een hak te zetten. Dit moest de nar soms met een pak slaag bekopen.

 Ywain redt een leeuw

Ywain
Ywain redde een leeuw die anders door een moerasslang verzwolgen zou worden. Uit dank sloot de leeuw vriendschap en volgde Ywain overal waar hij naartoe ging. Samen beleefden ze allerlei avonturen, zoals het verslaan van reuzen. Ywain werd op het slagveld vermoord door Mordred, die hem doormidden kliefde.

 Tristan en Isolde 

Tristan en Isolde
Tristan en Isolde werden verliefd nadat zij per ongeluk een liefdesdrank hadden gedronken. Later raakte Tristan in een gevecht in Bretagne gewond door een giftige speer. Hij stierf in de veronderstelling dat Isolde hem zou hebben verloochend. Ten onrechte. En toen Isolde de dode Tristan zag, stierf ze zelf van verdriet.

Het Arthurverhaal en Brightlands
Zoals de tafelridders op zoek waren naar de Heilige Graal zoeken de bewoners van Brightlands Chemelot Campus naar oplossingen op het gebied van duurzame technologieën en hoogwaardige materialen om zo een positieve bijdrage te leveren aan onze samenleving. In plaats van ridders zitten in Center Court studenten, ondernemers, wetenschappers en andere deskundigen aan tafel.

Voor het volledige Arthurverhaal verwijs ik naar de speelfilm “Monty Python and the Holy Grail” (1975). Ik zag deze film voor het eerst tijdens een filmavond van mijn studentenvereniging, toen de dvd-speler nog moest worden uitgevonden en de speelfilm in drie filmblikken werd aangeleverd. Per abuis werden de delen in de volgorde 1, 3, 2 geprojecteerd.
Dat deed aan ons kijkplezier weinig af