woensdag 27 januari 2016

eBook With All 2015 Blog Posts

The eBook "What Makes Chemelot So Special - Blog Klaas Bos 2015" is now available. One document with all my 2015 blog posts, about blues, Brightlands, Chemelot, smart materials, the West Highland Way and other subjects.

Click to download the eBook "What Makes Chemelot So Special - Blog Klaas Bos 2015” from Slideshare.

Download this eBook now, because it's a much easier read than clicking and scrolling through the separate posts.

Further reading:
Have fun reading.

maandag 25 januari 2016

Feest met pit

Het is weer bijna carnaval, een goed moment om mijn relatie tot dit verschijnsel bekend te maken. Eerlijk gezegd, ik kan dat kort houden, want ik  laat het aan me voorbij gaan. Dat komt namelijk zo:


Ik ben opgegroeid in een regio waar carnaval een vrijwel onbekend fenomeen was (en nog steeds is). Op twee manieren ging het niet helemaal onopgemerkt aan ons voorbij.

Om te beginnen zat er op carnavalszaterdag altijd een nieuwsitem in het journaal over carnaval. Er werd dan steevast gemeld dat ’s-Hertogenbosch voor die gelegenheid was omgedoopt naar Oeteldonk en dat ging vergezeld van tv-beelden van de optocht in diezelfde plaats.
Mijn aandacht voor carnaval bleef jarenlang beperkt tot die paar minuten per jaar.

Dat is niet helemaal waar, want je had natuurlijk op radio en tv ook de ‘carnavalsliedjes’ van André van Duin, waarvan ik inmiddels weet dat dit geen vastelaovendsleedsjes genoemd mogen worden: “Willempie”, “‘k Heb hele grote bloemkoole”, “Er staat een paard in de gang” en het Pizza lied (“Effe wachte…”).

Later kwam het plaatselijke dorpscafé er achter dat carnaval lucratief is voor de horeca. Dit is een wijsheid die in Limburg allang bekend is. Ik ben er achter gekomen dat sommige etablissementen daar bijna jaarrond gesloten zijn en alleen rond carnaval in bedrijf zijn.
Enfin, de kroegbaas in ons dorp deed op carnavalszaterdag een dubbeltje af van de prijs voor een fluitje Amstel en zette de muziek van voornoemde Van Duin op.
Dat was zelfs toen al een zielige vertoning.

Tijdens mijn tijd in militaire dienst – voorwaartse waarnemer der artillerie – kwam ik paraat 'te liggen' in het Noord-Drentse Zuidlaren, in de voormalige Adolf van Nassaukazerne. Die parate tijd begon in februari, op een maandag nadat ik op zaterdagavond mijn jaarlijkse carnavalsnieuws had geconsumeerd. Wij gingen het dorp verkennen.

En wat bleek: in Zuidlaren vieren ze carnaval!
Dit dorp is namelijk een katholieke enclave in het protestantse en liberale noorden. En wij verzeilden daadwerkelijk in een carnavalsfeest: in polonaise met Zuidlaardenaren.

Ik woon nu al jaren in Limburg en ik waardeer wat ik meemaak – behalve carnaval. Ik kan me voorstellen dat je een feestje viert. Ik kan me voorstellen dat je je in een gekke bui gaat verkleden. Maar drie dagen lang?
Het is niets voor mij.

Ik geef meteen toe dat dit waarschijnlijk meer over mij zegt dan over het carnaval. Ik zie zeker wel het belang van het carnaval in. Het is zeer waardevol voor de sociale cohesie van de samenleving in een dorp of stad, om het maar eens abstract te stellen.

Al vind ik wél: wie zich in het carnaval stort, moet daarna tot de Pasen vasten!

Ik heb hierboven al gesteld dat ook in het noorden van het land carnaval wordt gevierd. Ik wil daarom nu afsluiten met de Groninger straatmuzikanten Rooie Rinus en Pé Daalemmer, die “Carnaval in ’t Noorden” hebben opgenomen.
Het is te beluisteren via YouTube: http://youtu.be/BD8SQnYHNFY. De liedtekst volgt hieronder (voor de vertaling kun je contact met me opnemen, ik kom als Drent een heel eind).

Alaaf!

Pé Daalemmer en Rooie Rinus - Carnaval in ‘t Noorden (1982)

Refrein:
Carnaval in ‘t Noorden, dat is ‘n feest mit pit
van Veendam noar Olle Pekel, elkenain dut mit,
van Hoogezand tot Sappemeer,
van Grùnnen tot an stad
elkenain gaait plat

Het gaait nait aal te best mit de Grunneger FC,
moar dat ligt an ‘t seizoen en dat wordt wel weer oké,
want zo rondom carnaval din kriegen ze smoak te pakken
en dai aandere voetbalclubs dai kinnen goan zakjes plakken!

Refrein

De oom van Rooie Rinus is buschauffeur in stad.
As hai over Grode Maarkt scheurt goan alle fietsers plat.
Lest had ‘e ain te pakken in de buurt van V&D
en alle mensen in de bus dai zongen toun tevree

Refrein

Oom Rieks en tante Greta oet Oosterhogebrug
dai mozzen ains noar stad tou en doarnoa ook weer terug.
Ze stonden op Zuderdaip in hun dikke slee.
Oom Rieks zee: "Hou in hemelsnoam kommen wie bie V&D?”

De zesde keer op ‘t Zuderdaip zee Greta tot heur man:
"Man dat is gain doun hier mit dat circuloasieplan,
van al dai domme pielen roak ik doaneg in de war.
Ik koop veurtoan mien pinda's weer gewoon bie onze Spar!”

Refrein (2x)

Lutje Jan,
olle Kloas
en din nog natuurlek de overbuurvraauw van mien zwoager zien dochter oet Wirdumerdraai
dai kreeg in december al kriebel in t gat
en is nou nog steeds an de zwier en de zwaai
en is ‘t nog laang nait zat!

woensdag 20 januari 2016

eBook met alle blogposts van 2015

Het eBook "Wat Chemelot bijzonder maakt - Blog Klaas Bos 2015" is nu beschikbaar. Eén document met al mijn blogposts van 2015, over bluesmuziek, Brightlands, Chemelot, democratie, Drs. P, sferologie, slimme materialen, de West Highland Way en vele andere onderwerpen.

Klik om het eBook "Wat Chemelot bijzonder maakt - Blog Klaas Bos 2015" te downloaden via SlideShare.

Download dit eBook snel, want dat leest een stuk gemakkelijker dan al klikkend door de afzonderlijke posts te scrollen.

Lees ook:
Ik wens je veel leesplezier.

maandag 18 januari 2016

Moet het omdat het kan?

Een mobiele telefonieaanbieder zond onlangs een reclamespotje uit waarin het 4G-netwerk werd aangeprezen met de slagzin “Niet omdat het moet, maar omdat het kan.” Maar moet alles omdat het kan? 


In een groot deel van Nederland verzorgt Enexis te ’s-Hertogenbosch het transport van energie, waarvoor het bedrijf het gas- en elektriciteitsnetwerk beheert en onderhoudt.

De slimme meter 
Enkele jaren geleden begon Enexis de slimme meter bij huishoudens te installeren. Deze meter maakt het mogelijk dat energieproducenten op afstand de meterstanden uitlezen.

De meeste mensen hadden hier geen bezwaar tegen, maar sommigen maakten zich zorgen over hun privacy. Ik herinner me geruststellende berichten in de trant van: “Maakt u zich geen zorgen, wij lezen alleen uit om de jaarlijkse eindafrekening te kunnen opstellen. Als wij meer willen weten, dan vragen we dat eerst.

Maar hier geldt: wat kan worden gemeten, wordt gemeten. Zeker weten!

Energiepanel
Zo ontving ik een tijdje terug een brief van Enexis over een energiepanel, dat is ingesteld om verbruikspatronen vast te stellen. Volgens de brief dragen deelnemers aan dit panel bij aan “scherpe energietarieven voor alle Nederlanders.” Het panel wordt uitgevoerd door het marktonderzoekbureau SAMR, SmartAgent Marktresponse te Leusden en uiteraard is anonimiteit verzekerd.

Ik nam vluchtig kennis van die brief. Het zal ongetwijfeld nuttig zijn om te weten hoeveel stroom wordt verbruikt en met zonnepanelen wordt opgewekt. Begrijpelijk ook dat men daarvoor elk kwartaal de verbruiksgegevens wil weten.

Maar dat had ik niet goed gelezen, want in de brief stond: “En daarom vragen wij uw toestemming om elk kwartier uw meetgegevens op te vragen.

Elke 15 minuten? Ik dacht het niet!

Ter vergelijking
Het is opmerkelijk dat het transportbedrijf (Enexis) het energiepanel promoot en niet een energieproducent als Essent. En dat roept verschillende associaties op:
  • Het bedrijf dat het waterleidingnet beheert (en dus niet de waterleverancier) wil weten hoeveel water per huishouden wordt verbruikt
  • De supermarkt wil weten hoeveel melk en bier er nog in de koelkast staat
  • Het tankstation wil weten hoeveel benzine ik nog in de tank heb.
En ik geloof niet dat ik hiermee mensen op ideeën breng die ze nog niet hadden, want nogmaals: wat kan worden gemeten, wordt gemeten.

Kleinverbruikersdata
Enexis biedt online kleinverbruikersdata aan over de jaren 2009-2014. Je kunt een Excel-bestand downloaden met verbruikscijfers per postcode, van Werkendam tot Stitswerd, meer dan 200.000 regels.

Ik leer daaruit dat in mijn postcode het gemiddelde stroomverbruik in 2014 ruim 3.100 kWh was en het gasverbruik bijna 2.300 kuub. En dat in dat jaar bij 65 procent van de (17) aansluitingen een slimme meter was geïnstalleerd.
En die cijfers dateren nog van voordat ik uitgenodigd werd om mee te doen aan dat energiepanel.

Autonoom systeem
Over techniek heeft de Franse denker Jacques Ellul (1912-1994) zich kritisch uitgelaten en daarbij had hij soms een vooruitziende blik. Hij spreekt over het technisch-economisch systeem, dat volgens hem de ingebakken neiging heeft zichzelf uit te breiden, het is autonoom. Enkele recente voorbeelden van technische toepassingen:
  • Het systeem waarmee immigranten en toeristen aan hun vingerafdrukken herkend worden
  • Het elektronisch patiëntendossier
  • De zelfrijdende auto (Google Self-Driving Car)
  • Andere toepassingen van big data en robotisering (en daarbij zijn we weer terug bij de slimme meter).
In meer of mindere mate geldt: een probleem voor enkelingen wordt aangepakt met een oplossing voor allen. Of: niet omdat het een oplossing is voor een helder probleem, maar gewoon, omdat het kan en we ‘toch iets’ moeten doen.

Het technisch-economisch systeem is volgens Ellul op zoek naar controle en orde. En dat werkt alleen als mensen zich daaraan aanpassen en alles is er dan ook op gericht mensen zo te kneden dat ze zich naar de systemen voegen. Mensen kunnen bijna niet nee zeggen, ze laten zich plooien omdat ze een religieus ontzag hebben voor techniek en vooruitgang.
Een gevaar daarbij is volgens Ellul dat systemen zich kunnen ontwikkelen tot totalitaire (alomtegenwoordige) machten.

Tenslotte…
…ben ik de eerste om te erkennen dat we allemaal dagelijks dankbaar gebruik maken van allerhande technische snufjes. Bijvoorbeeld voor het maken van dit blog, zoals je kunt lezen in “De 9 beginselen van mijn blog” van 30 november 2015.

En wie “Helaas behoort u niet tot de doelgroep” van 26 mei 2014 heeft gelezen, weet dat ik best wil meedoen aan marktonderzoek. Daarom verwijs ik iedereen die wil deelnemen aan het energiepanel naar www.slimmeten.nl.

Meer informatie over Enexis (je vindt hier ook de kleinverbruikersdata): www.enexis.nl.
De informatie over Jacques Ellul komt uit het artikel “Jacques Ellul, de man die (bijna) alles heeft voorzien” door Frank Mulder, Sophie, nr. 3, 2015.
Bekijk ook de commercial van Tele2 uit 2015, omdat het kan: https://youtu.be/GtdukyCsqI4

maandag 11 januari 2016

Hoe krijg je alleen het gezondste op tafel?

Over weinig doen zoveel tegengestelde meningen de ronde als over gezond eten. En daar komt bij dat die meningen – dikwijls op wetenschappelijk onderzoek gebaseerd – in de loop van de tijd nog wijzigen ook. Ik doe een poging om aanbevelingen voor voeding op een rijtje te zetten.*)


Om te beginnen wil ik opmerken dat ik geen voedseldeskundige of diëtist ben. Maar als consument en krantenlezer word ik, net als jij, geconfronteerd met allerhande wijsheden over voedsel en ik probeer daar mijn weg in te vinden.

Voedselzandloper
Om te beginnen heb je in “Eet je smakelijk of liever gezond?” van 28 september 2015 kennisgemaakt met de Voedselzandloper van Kris Verburgh. Volgens hem neem je liever minder van het ene en meer van het andere, dus:
  1. Water, groene thee, witte thee, gemberthee, rode wijn, versgeperst vruchtensap, plantaardige melk, en koffie in plaats van frisdranken, melk, (drink)yoghurt en niet-versgeperste vruchtensappen
  2. Havermoutpap, peulvruchten, paddenstoelen, fruit en groente in plaats van brood, aardappelen, pasta en rijst
  3. Vette vis, gevogelte, eieren en kaas in plaats van fastfood, rood vlees en gefrituurd voedsel
  4. Zwarte chocolade, noten, sojapap en sojayoghurt in plaats van zoetigheden
  5. Suikervervangers, gezonde smaakversterkers en gezonde oliën in plaats van suiker, zout, omega-6-rijke oliën, margarine, boter, vetrijke sauzen.


Richtlijn goede voeding
In november 2015 publiceerde de Gezondheidsraad de “Richtlijn goede voeding”. Dit advies behelst dat je meer plantaardig en minder dierlijk voedsel moet eten:

  • Eet dagelijks 200 gram groente en 200 gram fruit (meer mag ook)
  • Eet dagelijks 90 gram bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten
  • Eet wekelijks peulvruchten
  • Eet 15 gram ongezouten noten per dag **)
  • Neem enkele porties zuivel per dag, waaronder melk of yoghurt
  • Eet een keer per week vis, bij voorkeur vette vis
  • Drink dagelijks drie koppen thee
  • Vervang geraffineerde graanproducten door volkorenproducten
  • Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën
  • Vervang ongefilterde door gefilterde koffie
  • Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees
  • Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken
  • Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag
  • Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag.

Wat betreft zuivel en boterhammen (koolhydraten) zijn de bestsellerauteur en het wetenschappelijk adviesorgaan het dus niet met elkaar eens. Ik hecht het meeste gezag aan de Gezondheidsraad en zie Verburgh’s aanbeveling als een waarschuwing tegen overdaad.
Ik leg ook andere richtlijnen aan je voor.


Mediterrane eetstijl
Volgens onderzoek zou de Mediterrane eetstijl de kans op een hartaanval of beroerte verlagen:
  • In een Mediterraan dieet passen olijfolie, groenten en fruit, rode wijn, bonen en peulvruchten, vis en schaaldieren, noten, kip, kalkoen en konijn
  • Boter, margarine en room, suikergezoete frisdrank, koekjes en gebak, rund, varken, hamburgers en worst (oftewel rood vlees) passen minder goed bij een Mediterrane eetstijl.


Braziliaanse eetprincipes
In de strijd tegen obesitas kwam de Braziliaanse overheid met tien eetprincipes.
  1. Bereid maaltijden met behulp van verse basisvoedingsmiddelen
  2. Beperk het gebruik van oliën, vetten, suikers en zout
  3. Beperk het gebruik van kant-en-klaar maaltijden en dranken
  4. Eet regelmatig, met aandacht en in een geschikte omgeving
  5. Eet zo mogelijk in gezelschap
  6. Koop voedsel waar een ruime keuze uit verse voedingsmiddelen wordt aangeboden. Vermijd plaatsen waar kant-en-klaar producten worden verkocht
  7. Ontwikkel, oefen, deel en geniet van je kookvaardigheden
  8. Zorg dat je voldoende tijd en plaats inruimt voor koken en eten
  9. Als je uit eten gaat, kies dan voor restaurants die versbereide gerechten serveren. Vermijd fast foodketens
  10. Wees kritisch op voedseladvertenties.


Aanvullende voedseladviezen
Naast deze samenhangende voedingsrichtlijnen zijn er ook adviezen die betrekking op één voedingsmiddel. Deze adviezen vormen deels een onderbouwing van het voorgaande.
  • Volkoren tarwe, rogge en haver zijn gezond voor het hart. Dit effect wordt nog versterkt als je rood vlees vervangt door volkoren granen
  • Toegevoegde (‘vrije’) suikers moeten volgens de Wereldgezondheidsorganisatie worden beperkt tot 10 procent (liever 5 procent) van de dagelijkse calorieën. Let op: vrijwel elk verwerkt voedsel bevat suiker, ook vleeswaren, en dus eet vrijwel iedereen teveel suiker. Sommige onderzoekers gaan zover te stellen dat het misdadig is om kinderen frisdrank te geven
  • Mensen die dagelijks tenminste 10 gram noten of pinda’s eten lopen minder risico om te overlijden aan veelvoorkomende ziekten (pindakaas helpt niet)
  • Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is rood vlees (d.w.z. al het vlees van zoogdieren) ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’, het verhoogt vooral de kans op darmkanker
  • En als waarschuwing tegen kant-en-klaar voedsel (‘synthetisch voedsel’) werd gesteld: “Eet niets wat je grootmoeder niet als voedsel zou herkennen.


Ter afsluiting
In sommige onderzoeken worden de gezondheidseffecten van voeding in behoorlijk hoge percentages uitgedrukt. Bedenk echter dat dit de mondiale effecten zijn (of beter gezegd: de effecten op de totale onderzoekspopulatie), maar dat die effecten voor een individu vaak te verwaarlozen zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verhoogde kans op kanker door meer consumptie van rood vlees (er zijn wel betere redenen om met rood vlees te minderen).

Tenslotte mijn persoonlijke voedingsrichtlijnen:
  1. Eet gevarieerd
  2. Alles met mate.

Oftewel, wie om zijn leven te verlengen alleen maar fruit eet, wordt een chagrijnige kluizenaar – met een boomgaard.

*) De Gezondheidsraad adviseert voedingsstofsupplementen alleen voor mensen die behoren tot een specifieke groep waarvoor een suppletieadvies geldt; ik laat die verder buiten beschouwing.

**) Aangezien ik gezouten noten lekkerder vindt dan ongezouten plaats ik hier een kanttekening. Gezouten noten bevatten 0,7 gram zout per 100 gram. 15 Gram gezouten noten bevatten dus 0,105 gram zout. Dat is slechts 1,75% van de maximale zoutinname van 6 gram.

Dit artikel heb ik gegarneerd met afbeeldingen van gerechten van Alain Passard van het Parijse restaurant Arpège. Hij maakt groenten tot het middelpunt van zijn gerechten.

maandag 4 januari 2016

Following the trail of coal and iron

A boarded up signalman house, some with graffiti daubed carriages, some forgotten semaphores, and a disused railway station. Silent memories of the old glory days of a railway track. You pass them along the Vennbahn cycle route.

Former Raeren station

Raeren is a German-speaking community in Belgium, halfway between Aachen and Monschau. Here you will find the remains of an old railway line, the Vennbahn. Today it is a 125 km long cycle route between Aachen and Troisvierges, which follows the original railway line fairly accurately.

For coal and iron
The Vennbahn was an important logistical link between the industrial area around Aachen and the steel plants in Luxembourg. From 1889, coal went from north to south and iron in the opposite direction. Until World War I, the trains ran day and night. In addition, the railway was also used for passenger transport.

The railway became an issue in border disputes between Belgium and Germany, with the result that there still are five German enclaves along the track. During World War II, the railway was badly damaged, especially in St. Vith.

Now, the Vennbahn is a beautiful tourist cycle route, partly on gravel, with very little traffic. The Vennbahn is part of the RAVeL cycling network in Wallonia (L48 and L47), which was built on old railway tracks. As the paths meander along the contour lines as much as possible, there are little steep slopes in the routes. So you can cycle through a hilly area relatively easy.
The Vennbahn leads past villages and towns where once there was a station. Only at the starting point Aachen-Rothe Erde and at the endpoint, Troisvierges in Luxembourg, you can still get on the train.


Raeren
Until 1850, Raeren was the stronghold of the potters in the Rhine area. In the 16th century, there were more than 50 potters. Pottery from Raeren found its way all over the world via Cologne. There is a pottery museum in Raeren.
The population of Raeren has opposed the arrival of the railway with the result that the station was constructed far from the village.

Roetgen
During World War II, on September 12, 1944, US soldiers, among whom the writer Ernest Hemingway, reached Germany in Roetgen. However, before the Third Reich came to an end, the region had to endure the Battle of the Bulge.

Monschau
A visit to the tourist town of Monschau involves a considerable descent from the Vennbahn and later on a heavy climb back to the route. In the 17th century, this town flourished thanks to the textile industry, which peaked between 1765 and 1790. Monschau then became a brand name for textile. Mechanization, changes in political conditions, and new fashion led to a crisis. The Vennbahn came too late to save the textile industry and in 1908 the last textile factory in Monschau closed.

Former Sourbrodt station

Sourbrodt
The station at Sourbrodt was built as a showpiece of the Vennbahn. For the inhabitants of this village the Vennbahn was a major employer.

Freiherr-von-Korff overpass at Born

Born
In the village of Born we find a 285 m long viaduct with eleven arches, which dates from 1916. This bridge was built during World War I for a branch of the Vennbahn to Vielsalm, which was put out of use after World War II.

Burg-Reuland Castle

Burg-Reuland
Near Burg-Reuland the Vennbahn offers a nice view on the castle, which dates from the Middle Ages. Reuland lies on the road between St. Vith and Luxembourg, a strategic location when the stagecoach was still an important means of transport. Along with the Vennbahn the first tourists came to Reuland by the end of the 19th century.

Troisvierges
On November 5, 1889, Troisvierges greeted the first train from Aachen. The train journey took four hours (in 1924). The use of the Vennbahn track was completely terminated in 2001, after several years of tourist use. Nowadays, the bicycle is popular for enjoying the scenery along the Vennbahn.

Question: which long-distance cycle routes can you recommend?

More information about the Vennbahn: www.vennbahn.eu/en 
More information about the RAVeL cycling network: http://ravel.wallonie.be 
This blog post is a repost of my (Dutch) August 31, 2015 post.
Read my May 20, 2013 blog post about the reason why of my English reposts.