maandag 25 augustus 2014

Gouden Eeuwen in Ierland

Ierland is rijk aan geschiedenis. En wie er goed rondkijkt, vindt al gauw Middeleeuwse kunstwerken en gebouwen, gewoon in het landschap. Ze stammen uit een tijd dat Ierland in Europa grote invloed had.


Gallarus Oratory, schiereiland Dingle

Wie in Toscane de Italiaanse kunstschatten bekijkt en bedenkt hoe oud die kunstwerken zijn, raakt onder de indruk. Zo is het Kruisbeeld in San Domenico van Cimabue te Arezzo meer dan zevenhonderd jaar oud (1268-1271). Maar wat blijkt, ook in Ierland komt men ver met Middeleeuwse kunst en gebouwen. In de Vroege Middeleeuwen liep Ierland in cultureel opzicht zelfs voor op de rest van Europa, dat nog aan het bijkomen was van de ondergang van het Romeinse Rijk en de invasie van nieuwe volkeren (de Volksverhuizing).
Ik neem je mee naar aparte kapelletjes, bijzondere high crosses en opmerkelijke round towers uit deze ‘Gouden Eeuwen’ van Ierland.

 Beehive Hut, schiereiland Dingle

Beehive Huts
Toen wij op het schiereiland Dingle (Co. Kerry) de zgn. Slea Head-route reden, was het mistig. Geen grootse uitzichten dus, maar wél ontdekten we andere zaken. Bijvoorbeeld de Beehive Huts, hutjes uit steen, die vanaf prehistorische tijden tot 1200 bewoond werden. Ze werden gewoonlijk gemaakt van stenen, die overvloedig aanwezig waren. De stenen werden in opeenvolgende lagen gestapeld, elke laag iets dichter naar het midden en zo verder – in de vorm van een bijenkorf – totdat een kleine opening bovenin met een deksteen kon worden afgedekt.
Er werd daarbij geen cement gebruikt. De stenen liggen schuin naar buiten tegen instromend water. Deze bouwmethode, die speciaal vakmanschap vereist, heet overkraging (corbelling).

Gallarus Oratory
Een ander voorbeeld van corbelling (of dry stone masonry) is het Gallarus Oratory (Séipéilín Ghallarais). Dit is een 8e eeuws (!) bidvertrek van 8 bij 5 meter, in de vorm van een omgekeerde boot. Hoewel opgetrokken uit losse stenen, sijpelt er toch geen water doorheen. De grond binnen het kerkje is kurkdroog. Het is het enige bouwwerk van zijn soort dat nog bestaat en het bevindt zich nog in een perfecte staat.
De kapel heeft een raam en volgens de legende wordt de ziel gezuiverd van de persoon die door dat raam naar buiten klimt.

High cross, Drumcliff

High crosses
Drumcliffe (Co. Sligo) was een pelgrimsoord, want in 574 stichtte St. Columba er een klooster. Columba of Colum Cille (521-597) was prins, monnik, strijder, dichter, diplomaat én de stichter van kloosters te Derry, Durrow en op het Schotse eiland Iona.
Volgens de overlevering zou St. Columba het Monster van Loch Ness hebben verdreven.

Van St. Colmcille’s klooster resten nog het high cross en de round tower. Een high cross is een stenen kruis, naar Keltisch model, waarin bijbelse voorstellingen zijn geëtst. Deze Keltische kruisen waren voor de toenmalige gelovigen, die niet konden lezen, een soort platenbijbel.
Het high cross in Drumcliff werd in de 11e eeuw opgericht, is bijna 4 meter hoog en is een van de mooiste die in Ierland zijn overgebleven.

Round tower, Drumcliff

Round towers
Tijdens de Middeleeuwen zijn in Ierland zgn. round towers gebouwd, die bescherming moesten bieden tegen plunderende Vikingen, Noormannen en lokale hoofdmannen. Ze waren zo’n 30 meter hoog en voorzien van een conische spits. Ze telden meestal vier verdiepingen. De ingang bevond zich op enkele meters hoogte en was bereikbaar via een losse ladder die kon worden opgetrokken. De Ierse monniken brachten er hun handgeschreven manuscripten, zoals het Book of Kells, in veiligheid.

In Drumcliff staat het restant van een round tower, gebouwd tussen 900 en 1200. In 1396 is hier de bliksem ingeslagen en het grootste deel van de toren werd gebruikt om in de buurt een brug te bouwen.
Het verhaal doet de ronde dat als de wijste man van Ierland hier passeert, de resten op hem zullen neerstorten.

Graf van W.B. Yeats, Drumcliff

Nu we toch in Drumcliff zijn…
Naast de kerk van Drumcliff, gebouwd in 1809 en vernoemd naar St. Columba, vinden we het graf van de Ierse dichter William Butler Yeats (1865-1939). Op de grafsteen staat een strofe uit zijn gedicht “Under Benbulben”, dat hij vlak voor zijn dood schreef; de titel verwijst naar de nabije berg Benbulben (575 m):

Cast a cold Eye on Life, on Death,
Horseman, pass by.

Vlakbij de kerk is een monument, waarin Yeats’ gedicht “He wishes for the Cloths of Heaven“ is verwerkt:

Had I the heavens' embroidered cloths,
Enwrought with golden and silver light,
The blue and the dim and the dark cloths
Of night and light and the half-light,
I would spread the cloths under your feet:
But I, being poor, have only my dreams;
I have spread my dreams under your feet;
Tread softly because you tread on my dreams.

Muiredach-kruis, Monasterboice

Monasterboice
Voor de kust van Drumcliff ligt het onbewoond eiland Inishmurray, waar de resten staan van het klooster van St. Muiredach mac Echdach uit de 6e eeuw. Die naam brengt mij bij de mooiste high crosses van Ierland, die van Monasterboice (Co. Meath). St. Buithe (445-521) stichtte hier een klooster. In zijn jeugd ontmoette deze Buithe mac Bronach waarschijnlijk St. Patrick, de apostel der Ieren. Hij volgde zijn priesteropleiding in Rome en verbleef enige tijd in Duitsland en Schotland voordat hij naar Ierland terugkeerde. Er worden veel wonderen aan hem toegeschreven, inclusief het tot leven wekken van doden. St. Buithe stierf op dezelfde dag dat St. Columba werd geboren. Na zijn dood werd Monasterboice beroemd om zijn welvaart, kunst en kennis.

Van 890-923 was Muiredach mac Domhnaill abt van Monasterboice. Op het kerkhof staat het indrukwekkende, 10e-eeuws Muiredach-kruis, 5,30 m hoog. Op de westzijde van het kruis staat een Ierse inscriptie: “Or do Muiredach las ndearnad in Chros,” een gebed voor de maker van het kruis, Muiredach.

Round tower en high cross, Monasterboice

Vlakbij een tweede high cross staat de round tower van Monasterboice uit de 9e eeuw, helaas zonder de conische spits.
Het klooster werd in 1097 door brand verwoest en daarbij ging ook de kostbare bibliotheek verloren.

Round tower, Ardmore (met conische spits)

Ardmore en Cloyne
Wie op zoek is naar een gave round tower – d.w.z. met conische spits – komt terecht in Ardmore (Aird Mhór, Co. Waterford). Ardmore is de oudste christelijke nederzetting van Ierland, omstreeks het jaar 400 gesticht door St. Declan. Deze round tower stamt uit de 12e eeuw.

Round tower, Cloyne

Niet ver daarvan staat de round tower van Cloyne (Co. Cork), uit de 9e eeuw. In dit plaatsje staat ook de enigszins vervallen St. Colman’s Cathedral uit 1250, waar tegenover een plaquette hangt met daarop de tekst:

In memory of John Ahern, John Claney, Richard Moreen, Stephen Myles,
Cloyne United Irishmen who for conspiracy to murder a County Limerick Militiaman,
were hanged at The Gallows Green, Cork on 25th April 1798

Columbanus en Willibrord
Overigens is St. Columba niet de enige representant van de invloedrijke rol van Ierland (in zijn geval het klooster van Iona) in het Europa van de Vroege Middeleeuwen. Zo stak de Ierse monnik Columbanus in 590 over naar Frankrijk en stichtte in 614 het klooster van Bobbio in Noord-Italië. Dit klooster ontwikkelde zich tot een van grote bibliotheken van de Middeleeuwen.
Een ander voorbeeld is Willibrord (658-739), die, hoewel Engels van geboorte, vanuit Ierland de Friezen (lees: Nederlanders) tot het Christendom bekeerde.

Zie ook mijn blogposts “Impressies van een Groen Eiland” van 4 augustus, “De grootste ter wereld” van 11 augustus en “Wat na duizenden jaren overblijft” van 18 augustus 2014, alle drie over Ierland.

maandag 18 augustus 2014

Wat na duizenden jaren overblijft

Altijd gedacht dat hunebedden typisch Drents zijn. Niet dus, misplaatst Drents chauvinisme. Megalitische grafheuvels vindt je namelijk in heel Noordwest-Europa. Tot in Ierland aan toe – juist daar.

 Carrowmore Megalithic Cemetery (grafheuvel nr. 7)

Ooit las ik dat je, om een volk te leren kennen, hun begraafplaatsen en speeltuinen moet bezoeken. De wijze waarop een volk met overledenen en kinderen omgaat, zegt namelijk veel over het karakter van dat volk. Egyptische pyramiden zijn dan ook leerzame objecten. In Ierland zijn grafmonumenten die heel wat ouder zijn dan de pyramiden.

Carrowmore
Carrowmore Megalitic Cemetery (Co. Galway) is de grootste begraafplaats uit het Stenen Tijdperk in Ierland en de op één na grootste van Europa, gelegen op een heuvel op het schiereiland Cúil Irra, vlakbij de stad Galway. We bezichtigen dit prehistorische complex tijdens een miezerig buitje.

Zo’n dertig grafmonumenten zijn nog in goede staat, de oudste dateren van vóór 5400 v. Chr. Toen de grafheuvels werden gebouwd, was het schiereiland bebost; ze werden dus niet gebouwd om op te vallen, dit in tegenstelling tot andere grafheuvels.

De grafmonumenten van Carrowmore liggen verspreid over een golvend terrein van 1000 bij 600 meter, rond een ovaal gebied dat amper bebouwd is. Kennelijk zijn de monumenten qua locatie gelijkwaardig en waren er regels voor de bouw ervan. Dat neemt niet weg dat er variatie is in het formaat van de grafheuvels en in dat van de keien die ervoor gebruikt zijn.

De grootste grafheuvel (nr. 51) ligt in het midden van de begraafplaats, heeft een naam (Listoghil) en is bedekt met een pakket losse stenen (cairn). In het midden is een vierkante kamer, zonder toegang, oorspronkelijk geheel bedekt met stenen (inmiddels zijn die stenen verwijderd). Die afdekking wordt door archeologen beschouwd als het symbolische einde van een tijdperk. Kennelijk deden tussen 3500-3000 v. Chr. nieuwe rituelen met betrekking tot voorouders hun intrede.

De eerste historische beschrijving van Carrowmore dateert van 1779 en komt van de Hugenoot Gabriel Beranger. Aan het begin van 19e eeuw vonden amateuristische opgravingen plaats door een landheer uit de buurt. Enkele van zijn vondsten zijn nog te zien in het museum van Alnvick Castle in Engeland. In 1837 bracht George Petrie de grafmonumenten in kaart; het waren er toen 58. In de jaren zeventig en negentig van de vorige eeuw vonden uitgebreide opgravingen plaats door Zweedse archeologen onder leiding van professor Göran Burenhult.

De crematie van overledenen vond waarschijnlijk in de buurt van het monument plaats. De gecremeerde botten werden vervolgens in een grafkamer gelegd. Het totale gewicht van de gecremeerde botten (uit grafheuvel nr. 3) wijst op de aanwezigheid van tenminste vijftig individuen, waarschijnlijk mannen, vrouwen en kinderen, die daar verspreid over een langere periode zijn bijgezet.

Poulnabrone Dolmen, The Burren

Poulnabrone Dolmen
Het hunebed Poulnabrone (Poll na Bron) in The Burren (Co. Clare), dat dateert van omstreeks 3000 v. Chr., is waarschijnlijk de meest gefotografeerde bezienswaardigheid van Ierland. Dat komt zowel door de bijzondere vorm van het hunebed als door de ligging, middenin een onbewoond en kaal kalksteenland (The Burren is een karstgebied, zie mijn blogpost “De grootste ter wereld” van 11 augustus 2014).

Poulnabrone bestaat uit twee grote portaalstenen, enkele draagstenen en één grote platte deksteen, en is circa 180 cm hoog. Hoe is het mogelijk dat ooit zoiets gebouwd is!

Tijdens restauratiewerkzaamheden in 1986-1988 vonden opgravingen plaats. Het bleek dat er zo’n dertig individuen in deze grafkamer zijn bijgezet – zuigelingen, kinderen en volwassenen, mannen en vrouwen. Het is waarschijnlijk dat de botten aanvankelijk ergens anders zijn verbrand of vergaan, voordat ze naar deze graftombe zijn overgebracht. Dit veronderstelt een sterk binding met de voorouders. Aan de doden werden persoonlijke bezittingen meegegeven, zoals een gepolijste steenbijl, een benen hanger, kwartskristallen, wapens, gereedschap en aardewerk.
De graftombe was overigens niet slechts een begraafplaats, maar vormde het middelpunt van daarmee verband houdende rituelen en ceremonieën.

Wij bezochten Poulnabrone op een namiddag, maar we konden ons goed voorstellen dat het landschap met dat hunebed ’s nachts bij volle maan een onwezenlijk, zelfs spookachtig aanzien heeft. De perfecte plaats om je een beeld te vormen van een ver verleden.

Altar Wedge Tomb, Mizen schiereiland

Altar
De Altar Wedge Tomb (Tuama Dingeach na hAltóra), nabij Skull (Co. Cork), is een van twaalf hunebedden op het Mizen schiereiland, de meest zuidwestelijke punt van Ierland. Het werd gebouwd aan het einde van het Stenen Tijdperk (omstreeks 3000-2000 v.Chr.). Ergens in de Bronstijd (1250-550 v. Chr.) werd in de bodem van de grafkamer een ondiepe put gegraven, waarschijnlijk voor voedseloffers. In de Keltische IJzertijd (124-224 na Chr.) vulden mensen die put met schelpen en visgraten; uit die tijd dateren ook vondsten van walvisbotten.

Het rituele gebruik van het monument eindigde met de komst van het Christendom. Tijdens de 18e eeuw werd het hunebed nog enige tijd als altaar gebruikt door priesters voor wie het bij wet verboden was om in een kerk de mis op te dragen.

Chronologie:
  • Neolithicum (Stenen Tijdperk) in Ierland: 4500-2000 v. Chr.
  • Ontstaan landbouw in Ierland: 4000-3800 v. Chr.
  • Grafmonumenten van Carrowmore (Co. Galway): 4000-3000 v. Chr.
  • Hunebed Poulnabrone, The Burren (Co. Clare): 4200-2900 v. Chr.
  • Hunebedden in Drenthe: ca. 3000 v. Chr.
  • Egyptische pyramiden: 2500-1800 v. Chr.
  • Hunebed Altar Wedge Tomb, Mizen schiereilend (Co. Cork): vóór 2000 v.Chr. (3000-2000)
  • Bronstijd in Ierland: 2000-600 v. Chr.

Ik noem hierboven enkele megalitische grafmonumenten in West-Ierland en ga zo voorbij aan bijvoorbeeld de tombes van Newgrange, Knowth en Dowth (Brú na Bóinne, Co. Meath) in Oost-Ierland, die dateren van 3400-2900 v. Chr.

Zie ook mijn blogposts “Impressies van een Groen Eiland” van 4 augustus en “De grootste ter wereld” van 11 augustus 2014, beide over Ierland.

maandag 11 augustus 2014

De grootste ter wereld

Ruim zestig jaar geleden kropen twee jongemannen in een nauwe tunnel. De ingang bevond zich ergens in het meest bizarre landschap dat ik in Ierland zag. Wat ze aan het einde van die tunnel aantroffen, maakt nog steeds indruk.

De Grote Stalactiet

The Burren
De kustroute langs de Atlantische Oceaan vanaf Ballyvaughan (Baile Uí Bheacháin, Co. Clare) naar het zuiden behoort tot de mooiste ter wereld. Rechts de Atlantische Ocean en links The Burren. Dit is een fascinerende streek met een oppervlakte van 250 vierkante kilometer, dat, amper bevolkt, een desolate indruk maakt.

Het eerst dat hier opvalt zijn de kale heuvels. Geen boom te bekennen, geen weilanden, geen heggen. Je vindt hier een heuvelland van stenen, met enkele muurtjes uit veldkeien. Voor een deel bestaat de bodem van The Burren uit platte, slordig tegen elkaar geschoven kalksteenplaten, waartussen zich planten hebben geworteld. De begroeing is dus niet geheel afwezig – Ierland is immers het Groene Eiland, maar veel stelt dat groen hier niet voor.

Ergens aan de kustweg, bij Murrooughtoohy (Muiriúch Tuaithe) wordt helmgras geoogst voor gebruik als aromatische vulling van kussens en matrassen.

Ook ligt er het plaatsje Doolin dat bekend is door het grote aantal pubs waar Ierse folkmuziek live wordt gespeeld; helaas hadden wij geen tijd om te gaan luisteren.

1952
In dit gebied, vlakbij Doolin, ontdekten twee jonge Engelse speleologen op een mooie Pinksterdag in 1952 dat een riviertje ergens onder de grond verdween. Ze besloten dat beekje te volgen. Water moet ergens naar toe, nietwaar.
Dat pakte uit in een echte ontdekkingsreis. Ze kropen door een 500 meter lange tunnel, net ruim genoeg om doorheen te kruipen, terwijl het riviertje langs hen stroomde. Had er een dikke steen in de weg gelegen, dan hadden ze achterwaarts weer naar buiten moeten kruipen, want nergens was plaats om te keren.

Ze raakten door de brandstof voor hun lampen heen en besloten het licht te doven om later te kunnen zien waar ze zouden uitkomen. In die nauwe, pikdonkere wereld was de verandering van geluid dan ook het enige dat erop wees dat ze, verkleumd en met gebutste knieën, in een grote ruimte waren aanbeland. Toen ze hun lampen ontstaken, waren ze met stomheid geslagen toen ze de Grote Stalactiet zagen, de enige stalactiet in de hele ruimte. Ze durfden niet hardop te praten, bang dat door de trillingen van het eerste geluid dat hier weerklonk die reuzenstalactiet zou neerstorten.
Varley en Dickenson hadden de grootste stalactiet ter wereld ontdekt.

Doolin Cave
Als toerist hoef je gelukkig niet meer als een mol door een 500 meter lange, nauwe gang te kruipen. Doolin Cave (Pol an Ionáin) is inmiddels voorzien van een betonnen schacht waarin een trappenhuis de bezoeker 80 meter naar beneden voert. Vandaar is het laatste stukje van de route die de ontdekkers volgden uitgekapt. Je kunt nog zien hoe ongelooflijk nauw de originele gang was.

Om een theatraal effect te bereiken, wordt je als bezoeker in het donker de koepel binnengeleid om de ervaring van de ontdekkers zoveel mogelijk te doen herleven. Vervolgens – [tromgeroffel] – gaat het licht aan en zie je ’s werelds grootste vrijhangende stalactiet. Zeven meter hoog en 10 ton zwaar. Het gevaarte hangt daar nu zo’n slordige miljoen jaar als het zwaard van Damocles boven het beekje dat tot de ontdekking leidde.

Het ontstaan van de grot voert ongeveer 360 miljoen jaar terug, toen Ierland deel uitmaakte van een ondiepe tropische oceaan ter hoogte van de evenaar. Dode dieren, planten en koraal lieten een dikke laag kalksteen op de oceaanbodem achter. Die laag was niet gelijkmatig, er waren terrassen en kliffen. Tijdens achtereenvolgende ijstijden (de laatste eindigde 15.000 jaar geleden) werd de kalklaag door het ijs afgesleten. Daardoor lijkt het op sommige plaatsen alsof de bodem met grote, platte kalksteenplaten is bestraat (pavement). De grond zit vol putten, holten en gangen, uitgesleten door het water, tot ver onder het aardoppervlak. Kalksteen (calciumcarbonaat, CaCO3) is namelijk oplosbaar in water dat kooldioxide (CO2) bevat. Neerdruppelend kalkhoudend water laat in de loop van de tijd (hangende) stalactieten en (staande) stalagmieten in grotten achter.
Het resultaat van de inwerking van ijs en water op de kalksteen is het karakteristieke karstlandschap van The Burren.

Cliffs of Moher

Cliffs of Moher
De kustroute eindigt bij de spectaculaire Cliffs of Moher (Aillte an Mhothair), die over een lengte van acht kilometer 200 meter uit de oceaan oprijzen. Dit is de meestbezochte natuurlijke attractie van Ierland en dat verklaart waarom er in deze contreien zoveel touringcars over de smalle wegen rijden.

De kliffen vormen een beschermd gebied , want het is het woongebied van de grootste zeebroedvogelkolonie van Ierland. Er nestelen puffins, zeekoeten, alken, Noordse stormvogels, St.-Petrusvogels, slechtvalken en alpenkraaien.

 Kalksteen pavement bij Murrooughtoohy, The Burren

De Burren Code
Voor een gebied dat zo speciaal is als The Burren gelden speciale gedragsregels, de Burren Code. Twee van die regels:
  • Laat de kalksteen pavement achter zoals je die hebt aangetroffen (dit landschapstype is namelijk wettelijk beschermd)
  • Laat geen enkel spoor van je bezoek achter, neem alleen je herinneringen mee (ik heb foto’s genomen, geheel in oveenstemming met deze code, lijkt me).

Meer informatie over het Burren National Park: www.burrennationalpark.ie 
Meer informatie over Doolin Cave: www.doolincave.ie 
Zie ook mijn blogpost “Impressies van een Groen Eiland” over Ierland van 4 augustus 2014.

maandag 4 augustus 2014

Impressies van een Groen Eiland

Het land van 'veertig tinten groen’, dat is Ierland – het land is namelijk uitbundig begroeid, dankzij regelmatige regenval. In twee weken tijd hadden we inderdaad twee dagen mist en motregen. In die tijd leerde ik meer over het land dan dat het er “altijd” regent.

Finntragh Bay (Co. Donegal)

Het is opmerkelijk dat velen Ierland een mooi land vinden, maar er nog nooit zijn geweest.

Ik wist niet wat ik moest verwachten, maar tijdens een vakantiereis deze zomer is voor mij een wereld opengegaan. De reis voerde met eigen auto van Dublin naar Donegal, Westport, Ballyvaughan, Dingle, Cork en Wexford. Het belangrijkste deel van de reis ging langs de westkust, via de toeristische Wild Atlantic Way, die keurig met borden wordt aangegeven.

Gaelic
De tocht begon in Dublin, de Ierse hoofdstad en een van 26 Ierse counties. De Ieren zeggen “Dob-lin”. En hier maken we meteen kennis met de eigen taal van Ierland, het Gaelic (Iers). In die taal heet de stad Baile Atha Cliath, wat betekent ‘stad aan een doorwaadbare plaats’.
Er is een Ierse radiozender, een echte praatzender in het Gaelic, waar geen woord van te volgen is.

Ierse folkmuziek
Voor Ierse muziek hoef je niet perse de radio aan te zetten. In vele Ierse pubs wordt live muziek gespeeld, de hele avond lang. Het vormt een belangrijk onderdeel van de Ierse populaire cultuur. Het hart van die cultuur vind je in Dublin, in de wijk Temple Bar, dé uitgaangswijk van de stad. Om het andere gebouw is daar een pub en om de andere pub wordt live muziek gespeeld. Ook op een doordeweekse dinsdag en bovendien gewoon op straat!


Temple Bar, Dublin

Ierse muzikanten hebben een omvangrijk, afwisselend repertoire voor gitaar, fiddle (viool), tin wistle (blikken fluit), bódhran (handtrommel) en banjo. Soms zitten ze simpelweg in een cirkel, in een hoekje van de pub.
Als voorbeeld verwijs ik naar het grijsgedraaide nummer “The Wild Rover” van The Dubliners (1970), dat her en der live wordt gespeeld. Niemand in het publiek verzuimt dan om het refrein mee te zingen: http://youtu.be/siQtzrI5w88 (de tekst volgt aan het eind van deze blogpost).
Wie ervan houdt raad ik alleen al voor de muziek een reis naar Ierland aan.

Bier
Tijdens het luisteren naar de muziek drinkt de Ier (en de toerist) graag een glas bier. Natuurlijk de onvermijdelijke Guinness stout. Er zijn twee veelvoorkomende alternatieve merken, Murphys en Beamish. Verder pale en red ale, cider (Bulmers) en lager (pilsener). De grootste pilsleverancier is Heineken, en daarvan drinken de Ieren minstens zoveel als van de Guinness.
Elke county in Ierland heeft wel één of meer brouwerijen. Zo is er in Dingle (An Daingean, Co. Kerry) een brouwerij waar Crean’s wordt gebrouwen. Dit pils is genoemd naar de poolreiziger Thomas Crean, die in 1877 in het nabijgelegen Anascaul werd geboren. Hij maakte onder meer deel uit van de Zuidpool-expeditie van Ernest Shakleton met het schip Endurance (1914-1916). Dit schip ging verloren tussen de ijsschotsen en de bemanning overleefde op het drijfijs. Crean was een van de drie mannen die onder leiding van Shackleton het gebergte van Zuid-Georgië overstaken om hulp te zoeken (wie over die expeditie meer wil weten kan ik het boek “South” van Shakleton aanbevelen). Crean stierf in 1938.

Heggen
De begroeing op Ierland is nooit ver weg als je met de auto (linksrijdend) door het land rijdt. Namelijk in de vorm van heggen, waarvan de kern meestal een stenen muurtje is.De vele kilometers heg worden rigoureus met groot materieel gesnoeid, waarbij alles wat uitsteekt, ook al zijn het dikke boomtakken, tot precies loodrecht boven het muurtje wordt weggehakt.
Aan het einde van de reis was ik wel klaar met die eindeloze hagen, die het overigens mooie landschap iets eentonigs geven, terwijl ze bovendien het zicht op bochtige wegen belemmeren.
Vooral in het zuidwesten van Ierland bestaan die heggen overigens uit fuchsia, die prachtig vuurrood bloeien. Heel bijzonder, want fuchsia’s zijn niet winterhard, maar dat is in Ierland vanwege de zachte winters niet nodig.

 Fuchsia

Bordjes
Verder valt op dat Ierland volgehangen is met bordjes, binnen en buiten. Informatieborden, waarschuwingsborden, verbodsborden en bordjes met grappige teksten. Zo zag ik in het stadje Ballyshannon (Béal Átha Seanaidh, Co. Donegal) bij een parkeerplaats in het centrum het bordje: “Alcohol free area – It is an offence to drink alcohol in public places in this area – Maximum penalty €60.”

Alcohol free area

In Westport (Cathair na Mart, Co. Mayo) hangt langs een voetpad het bordje: “Wouldn’t it be great if dogs cleaned up after themselves? – They don’t! – Dog fouling is a health hazard and ruins the environment for everbody. Pick up after your dog or face a fine of €150.

 They don’t!

En dan nog enkele welgemeende adviezen.


Never trust a skinny cook

Life is uncertain – eat your dessert first

De laatste spreuk is van de Amerikaanse schrijver Ernestine Ulmer (1892-1987).

Verder levert het bedrijf Autoglass in Ierland (en de U.K.) dezelfde diensten in dezelfde huisstijl als het bedrijf Carglass in Nederland. Dat is een opmerkelijke omkering, want het Engelse woord voor auto is immers car.

Omagh
In volgende blogposts kom ik terug op Ierland; deze blogpost is een lichtvoetig opwarmertje.

Aan één aspect ga ik evenwel voorbij, ondanks dat dit waarschijnlijk meer dan wat ook de Ierse identiteit bepaalt: de aanhoudende animositeit tussen rooms-katholieken en protestanten. Reizend door Ierland troffen we een land in pais en vree aan. Een kort traject voerde door Noord-Ierland. We hadden niet eens in de gaten dat we er waren aangekomen, totdat het ons opviel dat je daar in de bebouwde kom wel érg langzaam mag rijden: 30. Dat is dus in mijlen.
We reden door Omagh (An Omgmagh, Co. Tyrone). Hier vond in 1998 de bloedigste aanslag uit de Ierse geschiedenis plaats, die aan 29 mensen het leven kostte en waarbij 200 mensen gewond raakten – een van de vele aanslagen in die periode. Wij zien er een kantoortje “Families Moving On Group – For Victims Of Terrorism In Tyrone,” dat herinnert aan deze recente bloedige episode in de Ierse geschiedenis, die voor ons, als buitenstaanders, afgerond lijkt.

Meer informatie over de Wild Atlantic Way: http://www.ireland.com/nl-nl/wild-atlantic-way#
Meer informatie over “
Families Moving On Group – For Victims Of Terrorism In Tyrone”: www.familiesmovingon.com 

The Wild Rover”, The Dubliners (1970):

I've been a wild rover for many's the year
and I've spent all my money on whiskey and beer.
But now I'm returning with gold in great store
and I never will play the wild rover no more

Chorus:
And it's no, nay, never,
no, nay, never, no more
will I play the wild rover
no, never, no more

I went into an ale-house I used to frequent
and I told the landlady my money was spent.
I asked her for credit, she answered me nay,
“Such a custom like yours I can have any day”

Chorus

I took from my pocket ten sovereigns bright
and the landlady's eyes opened wide with delight.
She said I'd have whiskey and wines of the best
and the words that she told me were only in jest.

Chorus

I'll go home to my parents, confess what I've done,
and I'll ask them to pardon their prodigal son.
And when they've caressed me as oft' times before
then I never will play the wild rover no more

Chorus 2x