maandag 28 april 2014

Hoe wordt Europa innovatiever?

Op 22 mei zijn de verkiezingen voor het Europese Parlement. Je kunt kiezen: de loftrompet steken over een sterk Europa of tamboereren op nationale soevereiniteit. Ik ben gaan pootjebaden in de verkiezingsprogramma’s.



Ik heb vooral gekeken naar de rol die Europa volgens de politieke partijen moet spelen op het gebied van innovatie. Er is immers een Europees programma op dit gebied: Horizon 2020. Hiervoor is gedurende 2014-2020 maar liefst 70 miljard euro beschikbaar. Ik verwacht dat een deel daarvan leidt tot innovatief onderzoek op Chemelot Campus, op het gebied van duurzaamheid en gezondheid (zie ook mijn blogpost van 8 april 2013.
Om dit in het juiste perspectief te kunnen plaatsen, is nodig om te weten hoe de politieke partijen tegen Europa aankijken.

1. CDA
Het CDA wil naar een Europa dat de taken uitvoert waarvoor het is ingesteld, maar dat zich niet bemoeit met de speeltuin om de hoek. Het CDA wil een Europa dat sterk staat in een wereld van veranderende krachten en verhoudingen.

Nederland moet volgens het CDA meer gebruikmaken van Horizon 2020. Dit zorgt voor banen en werkgelegenheid. Deze innovatieagenda moet het Nederlands topsectorenbeleid ondersteunen, door ook op Europees niveau samenwerking tussen bedrijfsleven en universiteiten te versterken.

2. PVV
De PVV wil Nederland uit de EU en wil dat Nederland een eigen economische beleid voert.
De PVV zegt niet hoe Europa innovatiever wordt.

3. PvdA
De PvdA wil dat landen weer de ruimte krijgen om te groeien en om de sociale problemen aan te pakken die als gevolg van de crisis zijn ontstaan. Daarbij staat werk voor de PvdA centraal.

Volgens de PvdA dienen innovaties gericht te zijn op een CO2-emissievrije Europese economie, een duurzame energievoorziening en nieuwe grondstoffen en recycling.

4. VVD
De VVD vindt dat het bevorderen van economische groei in Europa voorop moet staan en wil tegelijkertijd minder Europese bemoeizucht met het leven van alledag.

Innovatie is volgens de VVD van cruciaal belang om de concurrentiepositie van Europa te versterken. Horizon 2020 sluit goed aan bij het Nederlandse topsectorenbeleid, waarbij het gaat om een intensieve samenwerking tussen universiteiten en het bedrijfsleven. De VVD is tevreden dat ook het innovatieve midden- en kleinbedrijf relatief gemakkelijk kan deelnemen.

5. D66
In een wereld waar uitdagingen als veiligheid, energie, verduurzaming en immigratie grenzen overschrijden, is een slagvaardig Europa cruciaal. Europese integratie vormt een waarborg voor individuele vrijheid en vrede. D66 wil Europa slagvaardiger en democratischer maken.

Om mee te tellen in de wereldeconomie is investeren in onderzoek en innovatie cruciaal. Zo verbeteren we de concurrentiepositie van Europa. Horizon 2020 is een belangrijke stap in de uitwerking van die ambitie. Europa heeft een grote toegevoegde waarde bij het aanjagen van onderzoek.

6. GroenLinks
Volgens GroenLinks moet de Europese Unie moet niet alleen democratischer en transparanter worden, maar wordt het ook tijd dat duurzaamheid en solidariteit écht hoog op de agenda komen staan. De grootste uitdagingen waar we voor staan, zoals klimaatverandering, overstijgen onze landsgrenzen en vragen om een internationale aanpak.

Door nu vol in te zetten op de verduurzaming van de Europese industrie, ontstaan er nieuwe banen en wordt Europa wereldwijd koploper in groene innovatie. Horizon 2020 zet bij voorrang in op het ontwikkelen van oplossingen voor de schaarste aan energie en grondstoffen.

7. SP
Volgens de SP loopt de huidige Europese Unie aan de leiband van grote bedrijven en grote landen. Wij kunnen prima zelf beslissen hoe onze arbeidsmarkt, onze zorg, ons onderwijs, onze pensioenen, onze volkshuisvesting, ons openbaar vervoer en onze begroting er uit moeten zien. De SP wil best met anderen samenwerken waar dat nuttig is, maar neemt afstand van de Europese Superstaat.

In tijden van hoge werkloosheid en toenemende armoede moet er juist in onderwijs, innovatie en banen geïnvesteerd worden. Europa kan een nuttige bijdrage leveren aan samenwerking om kennis en kunde, onderzoekers en studenten tussen landen uit te wisselen. Voor grensregio’s zetten we ons in voor het wegnemen van belemmeringen die voorkomen dat geprofiteerd wordt van het regionale onderwijsaanbod en het vormen van innovatieclusters.

8. ChristenUnie/SGP
ChristenUnie en SGP hebben destijds de totstandkoming van de euro met kracht afgewezen en wijzen ook nu een nieuwe machtsgreep in de vorm van een verdergaande overdracht van economische, begrotings- en toezichtbevoegdheden naar het niveau van de Europese Unie af.

Door Europese onderzoekfondsen tussen onderzoekers te verdelen via een systeem van internationale concurrentie, wordt de kwaliteit van Europees onderzoek sterk verbeterd. Daarom is het goed dat de Europese Unie bijdraagt aan de financiering van wetenschappelijk onderzoek. Horizon 2020 bevat uitdagende kennisvragen die door de beste onderzoekers in Europa in onderlinge competitie kunnen worden aangepakt.

9. 50Plus
Europa moet zich concentreren op zaken die het nationale niveau overstijgen zoals het economisch en monetair beleid, milieubeleid, buitenlands beleid en defensie. 50Plus wil een Europa waar burgers in een omgeving leven waarin welzijn leidend, ruimte volgend en de middelen ondersteunend zijn om een maximale leefbaarheid te bereiken.

In Europees verband kan en moet meer gedaan worden aan het stimuleren van kennis en innovatie. Dit is van cruciaal belang voor het behoud van werkgelegenheid in de Europese Unie. Het gat tussen onderwijs, onderzoek en het bedrijfsleven moet kleiner worden.

10. Artikel 50
Nederland moet de EU vaarwel zeggen en in plaats daarvan moet de oude vrijhandelszone, de EEG, in ere worden hersteld. Artikel 50 wil baas zijn in eigen land; baas over onze begroting, onze grenzen en onze wetgeving.
Artikel 50 zegt niet hoe Europa innovatiever wordt.

Dan zijn er nog een aantal partijen die zetels in het Europese Parlement willen verwerven: IQ (de Rechten-Plichten-Partij), de Piratenpartij, De Groenen, de Anti EU(ro) Partij, de Liberaal Democratische Partij, Ikkiesvooreerlijk.eu, de Partij voor de Dieren en tenslotte Aandacht en Eenvoud.

Oproep: ga op 22 mei stemmen!
Europa is niet een ver-weg-show, maar ongelooflijk belangrijk en reden genoeg om te gaan stemmen (tweet dit). En als je vindt dat de EU teveel macht heeft is ook dat reden om te gaan stemmen (al kom je dan waarschijnlijk bij een andere partij uit).

Voor meer informatie over de politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen voor het Europese Parlement op 22 mei 2014 verwijs ik naar www.europeseverkiezingen.com.

maandag 21 april 2014

Virtual Quicksand

Thanks to the social media we stay informed about the fortunes of our family, friends, and colleagues. Fantastic! Some of them are very active; about them we know more than about others. But keep in mind that in this ‘game’ one social platform plays a remarkable role!



Connect and Communicate
Social platforms apparently all operate the same way. You establish a virtual link with a real person and you have a new friend (Facebook), connection (LinkedIn), or follower (Twitter and Google+).

You can stay in touch with them by sending a (direct) message, which can lead to a one-to-one conversation that cannot be accessed by others.

You can also publish (post, tweet) a message that is visible to all of your friends, connections, and followers. They can read that message, respond to it, and appreciate the message. The consequence of this appreciation (like, mark as interesting, or retweet) is that the message will also be visible in the timeline of all the friends, connections, and followers of that friend, connection, or follower.

Sometimes a ‘sponsored’ message pops up in your timeline, which was not published by your friends or followers – this is advertisement.

Calculation
Suppose, you follow 100 individuals on Twitter. If these 100 persons publish 10 tweets per week on average, than each week there will be 10 x 100 = 1.000 tweets in your Twitter timeline.
Check it out! That is quite right.

And suppose, you have a total of 100 friends on Facebook. If these persons also publish 10 posts per week on average, than each week you have 10 x 100 = 1.000 posts in your Facebook timeline.
Check it out!
But, it’s wrong …

The Facebook Disappointment
…Because you miss a large part of the posts of your Facebook friends completely. Check it out by opening Facebook in two separate windows. In one window you open your own timeline and in the other you search for a number of your friends. In the second window you can see when a particular friend has published her or his last Facebook message. In the first window you can check if this message has been included in your timeline.

I’m sure you will discover that many messages are missing in your timeline. At least, I was aghast after having made this simple analysis.

For unclear reasons Facebook thinks it’s not necessary to show you all the messages that are (also) intended for you. Some of your friends are submerged in the virtual quicksand of Facebook messages so to speak (tweet this). In the same way Daud was submerged in quicksand in the movie "Lawrence of Arabia" from the director David Lean (1962).

Why Does Facebook Interfere?
What is the algorithm that determines that some messages are included in your timeline and other are not?
I’m not certain, so I’m speculating a bit. It helps if you like the messages of your Facebook friends. It helps if a friend likes a message that is sponsored (this is advertisement Facebook makes money with); such a message will not be left out of your timeline. It doesn’t help if you only read the messages of your Facebook friends, but don’t like them explicitly (or react upon them).
Anyway, it’s no mistake, it’s in the design of Facebook: you don’t get to see everything.

Keep this in mind, if you want to stay informed about your Facebook friends.

Facebook and My Blog
This irritating mechanism has consequences for my blog. Each week, I invite my Facebook friends (and others) to read my newest blog post. It may very well be that you get to see this text through a reference from a Facebook message. After reading the above it wouldn’t be surprising if this was the last time that such a message has emerged in your Facebook timeline.
I would really regret that, especially because Facebook plays such an obscure role.

I have two recommendations for my Facebook friends who like to continue reading my blog. Either you like my messages (frequently click the ‘like’ button). Or you subscribe to my blog posts by filling out your e-mail address in the field in the top right corner of this internet page.
I appreciate both the ‘likes’ and the subscriptions.

In summary, I just can’t get excited about Facebook. But I wouldn’t have mentioned it if Facebook wasn’t one of the largest companies in the world, and incredibly influential!

Question: how enthusiastic are you about Facebook?

This blog post is a repost of my (Dutch) February 10, 2014 post.
Read my May 20, 2013 blog post about the reason why of my English reposts.

maandag 7 april 2014

Scheiden doet verblijden

In de relatie tussen mensen gaat scheiding dikwijls gepaard met pijn, frustratie en agressie, maar in de wereld van scheikundigen is scheiding niet zelden een wenselijk resultaat. Of is op z’n minst een serieuze studie waard, én deze blogpost.



Volgens de tweede wet van de thermodynamica neemt de entropie in de loop van de tijd toe, d.w.z. dat de chaos in het universum toeneemt als je alles op z’n beloop laat. Het is blijkbaar menselijk om tegen die wetmatigheid in opstand te komen door bijeen te brengen wat verspreid raakte. De mens wil ordeherstel, en dat begint al bij de afvalscheiding in het huishouden.

Scheiding maken
Bij de schepping, zoals in het Bijbelboek Genesis beschreven, is ook sprake van scheiding van materie:

Genesis 1: (4) …en God maakte scheiding tussen het licht en tussen de duisternis. (5) En God noemde het licht dag, en de duisternis noemde Hij nacht. … (6) En God zei: Laat er een gewelf zijn in het midden van het water; en laat dat scheiding maken tussen water en water! (7) En God maakte dat gewelf en maakte scheiding tussen het water dat onder het gewelf is, en het water dat boven het gewelf is.

Fysieke scheidingstechnologie
Op Chemelot Campus is het Indiase bedrijf Technoforce gevestigd, een fabrikant van fysische scheidingsapparaten. (1) Technoforce past daarin technieken als destillatie, drogen, strippen, kristallisatie en extractie toe. En maakt gebruik van extreme proceswaarden, zoals een temperatuur van minus 20 tot plus 300 graden Celsius en een zeer diep vacuüm tot wel 0,001 millibar (oftewel een miljoenste bar; de gewone luchtdruk is 1 bar).
Stoffen worden gescheiden op basis van hun fysische eigenschappen, zoals verschillen in kookpunt, dichtheid (waardoor olie op water drijft), toestand (vaste stoffen, vloeistoffen en gassen) en oplosbaarheid (waardoor de ene stof beter oplost in water en de andere in olie).

Scheidingsapparaten zijn nodig bij het maken van farmaceutische producten, voedingsmiddelen, oliën en vetten, polymeren en chemicaliën. Processtromen worden ermee gezuiverd, fruitsappen geconcentreerd, oplosmiddelen teruggewonnen en afvalstromen worden verwerkt.

Kolloïden
Op 18 februari 2014 was de inauguratie van Remco Tuinier, werkzaam bij DSM op Chemelot Campus, als bijzonder hoogleraar kolloïd-polymeer mengsels aan de Universiteit Utrecht. (2)

Een kolloïde dispersie bestaat uit kleine deeltjes (disperse fase) die verdeeld zijn in een medium (continue fase). Die kleine deeltjes hebben een formaat van nanometers tot enkele micrometers. Er zijn vele voorbeelden van kolloïden.

Een continue gasfase met daarin kleine deeltjes noemen we een aerosol. Voorbeelden zijn mist bij kleine druppels en rook bij kleine vaste deeltjes. Een vloeibare continue fase met daarin gasdeeltjes is schuim, zoals slagroom. Kleine vloeibare deeltjes in een vloeistof noemen we een emulsie, zoals melk. Kleine vaste deeltjes in een vloeistof heet een sol, met verf als typisch voorbeeld. Ook in vaste stoffen kunnen kleine deeltjes zijn opgenomen. Is dat een gas, dan noemen we dat vast schuim, bijvoorbeeld puimsteen. Is dat een vloeistof, dan is het een vaste emulsie of een gel, bijvoorbeeld kaas. Kleine vaste deeltjes in een vaste stof tenslotte heet een vaste sol, zoals robijnglas.

Verf is een kolloïdale dispersie, bestaande uit diverse componenten: water, bindmiddel, pigment en hulpstoffen; dikwijls worden er ook polymeren aan toegevoegd. De kunst is om verf te produceren met de juiste stroperigheid, die snel genoeg droogt en die een harde en duurzame laag vormt.
Om de kunst van de verfbereiding te verbeteren is onderzoek naar kolloïden nodig. En daarbij wordt de depletie-interactie bestudeerd.

Depletie-interactie
De depletie-wisselwerking heeft te maken met het feit dat wanneer er aan een kolloïde dispersie extra componenten, bijvoorbeeld polymeren, worden toegevoegd, deze een verstoring teweegbrengen: de verschillende componenten zitten elkaar in de weg.
Het woord depletie is op een negatieve wijze afgeleid van het Latijnse ‘plere’, dat ‘vullen’ betekent. Depletie betekent dan ‘ontvullen’. De depletie-wisselwerking wordt wetenschappelijk verklaard door de interactie van natuurkundige krachten, zoals de vanderwaalskrachten, elektrostatische krachten en sterische krachten (ruimtelijke afstoting). Door die krachten kunnen de kleinere deeltjes in de dispersie (de polymeren) niet in gebieden rond de grotere deeltjes (de andere componenten) komen. In deze zgn. depletie-zones bestaat dus een tekort aan polymeren en de bewegingsvrijheid van de polymeren is daardoor beperkt. De polymeren kunnen hun bewegingsvrijheid vergroten door de grotere deeltjes naar elkaar toe te duwen.

Deze ‘depletiekrachten’ leiden ertoe dat gelijke objecten worden gescheiden van de andere objecten. De grotere deeltjes trekken elkaar op een indirecte manier aan: ‘attractie door repulsie’. Als de depletie-interactie sterk wordt (bijvoorbeeld door extra polymeren aan de dispersie toe te voegen), leidt dit tot fasescheiding. Door een ‘slimme toevoeging’ van bijvoorbeeld een polymeer kunnen gels ontstaan, soms treedt vloeistof-vloeistof ontmenging op en ook kunnen er kristallen gevormd worden. Onder bepaalde omstandigheden scheidt een dispersie in drie componenten, met scherpe grensvlakken. De faseovergang van melk naar kaas is gewenst, het schiften van mayonaise niet.

Schuim
Ik kom nog even terug op de kolloïdale dispersie schuim. Schuim wordt namelijk door de Duitse filosoof Peter Sloterdijk gebruikt bij zijn beschrijving van de hedendaagse wereld: schuim als metafoor van het extreme individualisme van onze tijd. (3) “Bij de vorming van schuim wordt het dichte, continue, massieve aan een invasie van het holle onderworpen: lucht bereikt onverwachte plaatsen. Echter, zodra de agitatie van het mengen, van het inbrengen van lucht in het vloeibare, tot rust komt, stort de heerschappij van het schuim snel ineen. De schuimlucht keert terug in de algemene atmosfeer en de vastere substantie valt uiteen in druppelstof.” De instabiliteit en vluchtigheid die schuim kenmerken, laten volgens Sloterdijk zien hoe meervoudig de wijze is waarop de eenentwintigste-eeuwse mens zijn leven en de wereld ervaart.

Vraag: wat is jouw metafoor van de wijze waarop de mens tegenwoordig zijn leven en de wereld ervaart?

(1) Klik voor meer informatie over Technoforce.
(2) Ik citeer uit de oratie van Remco Tuinier, waarin hij ook een pleidooi hield voor een bredere kennis over technologie. Klik voor meer informatie over kolloïden.
(3) Peter Sloterdijk, "
Sphären III. Schäume - Plurale Sphärologie" (2004, "Sferen, deel 3. Schuim: plurale sferologie").

Hoe westers is de radicale islam?

In de recente geschiedenis botsten in Irak, Afghanistan en Libië radicaal islamitische strijders op Westerse inmenging. Tot op heden leeft de bevolking daar op (of over) de rand van burgeroorlog. Een blog over de wortels van radicale islam en liberale democratie.


De Britse filosoof John Gray betoogt in “Black Mass: Apocalyptic Religion and the Death of Utopia” (2007; “Zwarte mis: apocalyptische religie en moderne utopieën”) dat radicale islam en liberale democratie (neoconservatisme) meer met elkaar gemeen hebben dan hun onderlinge conflicten doen vermoeden.

Apocalyptische religies
Om te beginnen beschrijft Gray de zgn. apocalyptische religies, die tot op heden invloed uitoefenen. Zo zal volgens het chiliasme Jezus terugkeren op aarde en daar regeren over een duizendjarig vredesrijk.
Apocalyptisch is de 'onthulling' aan het einde der tijden van de mysteriën die in de hemel geschreven staan. Voor velen gaat dit gepaard met een catastrofe, voor de uitverkorenen is het de verlossing.
Volgens de eschatologie wordt de wereld in de nabije toekomst vernietigd, zodat er een nieuwe en volmaakte wereld ontstaat. Onvolkomenheden van het menselijk leven worden weggevaagd door een heilzame catastrofe.
Het zoroastrianisme is de leer van Zarathustra (Perzië, ca. 1500-1200 v. Chr.), die het menselijk leven beschouwde als een strijd tussen licht en donker, die kan eindigen in een overwinning van het licht.
Het manicheïsme is de leer van Mani (Perzië, 216-277), die geloofde dat een dualisme van licht en donker een permanent kenmerk van de wereld is.

Moderne utopieën
Volgens Gray liggen deze apocalyptische religies aan de wortel van moderne utopieën. Hij definieert een utopie als een samenleving die is gebaseerd op een droom van ultieme harmonie, zonder conflict, en dus irreëel. Deze samenleving kan alleen door terreur worden gerealiseerd, in een poging om het menselijk bestaan een geheel nieuwe vorm te geven. De toepassing van geweld om de geschiedenis een andere wending te geven en de mensheid te vervolmaken is volgens Gray typisch westers, geïnspireerd door apocalyptische religies. De theorie achter de utopie wordt als onfeilbaar beschouwd, elke afwijking daarvan is een dwaling of verraad.
Zie ook mijn blogpost van 20 januari 2014.

Radicale utopieën
Gray onderscheidt radicale en minder radicale utopieën. Gray toont aan hoe radicale utopieën zich in de (recente) geschiedenis overgaven aan massale repressie, wijdverbreide corruptie en grootschalige verwoesting van het milieu. Hij wijst op de Jakobijnen tijdens de Franse revolutie, vervolgens op het bolsjewisme van Lenin, Trotski en Stalin, het nazisme en de radicale islam.
Gray laat zien hoe deze utopieën denkbeelden uit apocalyptisch religies combineren met moderne wetenschap. Dus: heilsverwachting van een duizendjarig vredesrijk en tegelijkertijd de toepassing van efficiënte technologieën. De wetenschap wordt misbruikt om terreur uit te oefenen of gericht op het ontwikkelen van een superieure mensensoort: gijzelaarssystemen, massa-executies, concentratiekampen (inclusief gaskamers), deportaties en geheime politie.

Minder radicale utopieën
De gematigde varianten van de utopie, zoals neoliberalisme en liberale democratie (neoconservatisme), hechten een grote waarde aan een zeer beperkte overheid in combinatie met een onbelemmerde vrije markt. De vrije markt vormt de belangrijkste voorwaarde voor individuele vrijheid.
Gray wijst erop dat voor het construeren van de vrije markt een grootschalige inzet van de staatsmacht vereist is. De combi (beperkte staatsinvloed en vrije markt) is volgens hem dus utopisch.

Radicale islam en liberale democratie
Deze eeuw is tot dusver uitgelopen op een aanhoudend conflict tussen radicale islam en liberale democratie. De aanslag op 9/11 bracht volgens Gray het apocalyptische denken in het middelpunt van de politiek in de Verenigde Staten. De neoconservatieven kwamen er stevig in het zadel te zitten. Zij beschouwen Amerika als het land van een 'uitverkoren volk'. De stijl is een mengeling van de Amerikaanse ervaring van isolement en een morele geestdrift die expliciet theologisch van aard is. Liberalen hebben het recht, de plicht zelfs, om hun normen en waarden aan de hele wereld op te leggen.
Daarbij namen zij hun toevlucht tot geweld; lees mijn blogpost van 15 april 2013.

Gray noemt drie doelen die de Verenigde Staten in Irak en Afghanistan wilden realiseren, namelijk het bevorderen van de democratie, de inperking van het terrorisme en het bevorderen van Amerikaanse belangen. Dit resulteerde in evenzovele illusies. Want volgens Gray gaan de ontwikkelingen in het Midden-Oosten meer in de richting van een non-liberale democratie (zie de afbeelding), is terrorisme het resultaat van onopgeloste conflicten en bemoeilijken Amerikaanse belangen de stabiliteit in de regio.

Christopher Harmer van het USA Institute for the Study of War in Arlington stelt (in NRC Handelsblad, 8 mei 2013) dat de Verenigde Staten in Syrië veel terughoudender zijn dan indertijd in Irak en Afghanistan; dat waren lessen in bescheidenheid. "We dachten het concept 'democratie' te kunnen exporteren." De twee landen zijn nu instabiel en gewelddadig.

Volgens Gray wordt de radicale islam gekenmerkt door een mengeling van apocalyptische mythen en utopische hoop. Daarmee is het onmiskenbaar westers van aard. Al-Qaida is het enige terroristische netwerk met een wereldwijd bereik, een bijproduct van de globalisering. Het is een vorm van fundamentalisme die alleen in contact met het Westen heeft kunnen ontstaan.

Realisme
Tegenover radicale islam en liberale democratie stelt Gray het realisme. Realisten accepteren het feit dat staten datgene wat zij van levensbelang achten, zwaarder laten wegen dan universele overwegingen – zij hebben voor alles hun burgers te dienen. Realisten bevestigen de innerlijke tekortkomingen van de mens. Realisten accepteren dat de wereld van staten een strijdperk van conflicten zal blijven. Realistisch denken kan niet voorbijgaan aan de dreiging van terrorisme en de milieucrisis.
Gray erkent dat het realisme wellicht een utopisch ideaal is, vanwege het westerse geloof dat de verlossing binnen onze geschiedenis kan worden gevonden.