maandag 27 mei 2013

Op zoek naar een verdwenen dorp

Als kind had ik een grote liefde: mijn Kleine Bosatlas. Ik leerde alle landen van de wereld uit het hoofd, mét de hoofdsteden. Ik heb nog steeds een zwak voor atlassen. The Times Atlas of the World. De Bosatlas van de Geschiedenis van Nederland. En: Google Earth, mijn online atlas.


Zo kun je met Google Earth inzoomen op Chemelot en dat levert dan het beeld hierboven op.

Wat zien we hier?
Wie goed kijkt, vraag zich af: waarom niet ingezoomd op die fabriek rechtsonder, de naftakraker Olefins 4 van SABIC, die vanaf de snelweg A76 tussen afrit Geleen en knooppunt Kerensheide te zien is?

Of waarom niet op de fabriek linksboven, de Swentibold warmtekracht-centrale van EdeA, goed zichtbaar vanaf de snelweg A2 tussen knooppunt Kerensheide en afrit Urmond?

Of desnoods op het ovale object rechtsboven, de Mauritsdeponie ofwel de Steenberg, een restant van de Staatsmijn Maurits (gesloten in 1967), die je vanaf de Kerenshofweg tussen Geleen en Stein kunt zien liggen.

Verder zie je links een deel van het omvangrijke stoomleidingnet op Chemelot met z’n expansiebogen, nodig om temperatuurschommelingen op te vangen.

Oud-Kerensheide
Ik vestig je aandacht op het parkachtige gebied in het midden van de afbeelding. Daar stond vroeger het dorpje Oud-Kerensheide. Je kunt nog zien hoe daar vroeger de straten liepen, nu nog steeds geflankeerd door bomen.

Dit dorp telde zo’n 120 huizen en zal dus ongeveer 500 inwoners hebben gehad. Met de bouw ervan werd rond 1918 begonnen door de Staatsmijnen. In feite was het dus een 'fabrieksdorp', zoals er meer in het land waren. De bewoners werkten dan ook vrijwel allemaal voor de Staatsmijnen, als ondergronds en technisch personeel, als beambten en ingenieurs.

Kerensheide bestond uit vijf straten: de Kerensstraat, de Gravin Odastraat, de Graetheidelaan, de Mgr. Seipellaan en de huidige Kerenshofweg. Daaraan waren mijnwerkerswoningen, beambtenwoningen en ingenieurswoningen gebouwd en ze waren voorzien van hoge platanen en weelderig groen.

Oud-Kerensheide nu: bomenlaan markeert oude straat

In het dorp was een kruidenier, een café (Spoorzicht), een bakker, een voetbalveld, een tennisbaan, een bandenreparatiebedrijf en de boerderij Kerenshof. En dichtbij was een opleidingsschool voor jonge mijnwerkers. Er kwam een rijdende melkboer en de groenteboer met kar en paard. Er reed een bus van de EBAD, de Eerste Beekse Autobus Diensten (ook wel 'Eerst Betalen Anders Deruit'). Voor het vertier ging men naar het Steinerbos met z’n speeltuin, roeivijver en openluchttheater.

Het dorp lag ingeklemd tussen mijnbouw- en industriële activiteiten: de staatsmijn Maurits, het Stikstofbindingbedrijf (SBB), de cokesfabriek Emma, de Steenberg en het rangeerterrein. Deze ligging en de verdere ontwikkeling van het huidige Chemelot-terrein hadden tot gevolg dat het dorp in 1978 werd afgebroken.

Op dit moment is van bewoning geen spoor meer terug te vinden. Je waant je in een park als je er rondloopt. Vanonder de bomen heb je zicht op de grote naftakraker. En die bomen zijn dus nog goed te zien op Google Earth.

Oud-Kerensheide nu: zicht op bomen en de naftakraker

Twee vragen:
1. Wie heeft er bijzondere herinneringen aan Oud-Kerensheide?
2. Welke bijzondere objecten heb jij via Google Earth ontdekt?

Bron: www.plaatsengids.nl/kerensheide, geschreven door François Toussaint, januari 2012.